Víst er almenningur á Íslandi í dag beygður og harmi sleginn, við horfum núna á íslenska þjóð liðast í sundur. Það gerist ekki í einni sviphendingu en það gerist hratt því  að á hverjum degi slitna fleiri og fleiri þræðir sem halda fólki hérna saman. Þessir þræðir eru margir hverjir snúnir saman af því trausti sem við höfðum á stjórnvöldum og athafnalífi hérna. Þeir þræðir eru  slitnir og tættir núna. Þó þeir sem mest tengjast spillingunni hafi hrakist frá völdum þá standa málin þannig að núverandi stjórnvöld hafa nánast engin völd, eru aðeins lítil peð í refskák stórvelda sem reyna að sópa vandamálum líðandi stundar undir teppi svo þau gleymist um stund, þetta teppi er hér á Íslandi kallað Icesave. 

En það er ekki harmur almennings á Íslandi varðandi Icesave sem ég ætlaði að fjalla um í þessu bloggi.  Þetta átti að vera afmælisblogg um sjö ára afmæli Creative Commons

Auðlindahagfræði, sjálfbær þróun, almenningseign og fullveldi

Einu sinni var Sahara skóglendi. Nú er þar eyðimörk. Þetta er víst út af ofbeit öldum saman. Sumir hagfræðingar telja að meinið liggi í því að það sem sé almenningseign hljóti alltaf að vera étið þangað til það er uppurið. Þeir bera fyrir sig ritið Tragedy of the Commons eftir Whitehead frá seinustu öld en í hann og Hardin er gjarnan vitnað með svona lífspeki:
A tragedy because of the "solemnity of the remorseless working of things" (Whitehead). "Ruin is the destination toward which all men rush, each pursuing his own best interest in a society that believes in the freedom of the commons. Freedom in a commons brings ruin to all." (Hardin)

Það er spurning hvort að hin sameiginlegu afréttarlönd hafa ekki gert Hálendi Íslands að þeirri auðn sem það er. Annars sá ég að Ísland var tekið sem dæmi á vef um sjálfbæra þróun, bæði þessar stærstu eyðimerkur í Evrópu sem eru í íslenskum óbyggðum og svo fiskimiðin. Þetta er borið saman við Price Edward eyju og bent á hve mikilvægt fullveldi er og sjálfákvörðunarvald þeirra sem búa hjá og yrkja auðlindir. :

"These examples show that concentrated, abstract ownership can drive a number of system trends relentlessly toward Whitehead’s “inevitable tragedy”. Sovereignty, properly understood, can be seen as a powerful counter force for self-sufficiency or sustainability. It is from that perspective that we need to view more carefully the trend in Newfoundland and Prince Edward Island toward reducing their sovereignty over the last hundred years, while Iceland moved in the other direction. Indeed, Iceland even endured the so-called “cod wars” with the United Kingdom in order to preserve the sovereignty of its fishery. We can see the same drives toward sovereignty at work now in the Faeroe and Aland islands, so that they too may assert a firmer hold upon their own political and economic space.

Now, of course, it is easy to romanticize the struggle and to become misled. One such way would be misread this exercise as simply a nostalgic call to return to the past. It is important to recognize at the outset that the subsistence model was itself no utopia. A visitor’s challenging introduction to the traditional Icelandic cuisine based on using all parts of an animal’s body tells us how hard and practical life must have been. Nor was the subsistence model free from ignorance. A first time visitor to Iceland is struck by the lack of trees and soil. The naïve assumption is that this lunar landscape is solely the result of it being a volcanic area. In fact, this desolate landscape is largely the result of generations of poor grazing and agronomic practice."

Ef fiskiskiptafloti Íslendinga og kvótaeign kemst mestallur í eigu ópersónulegra aðila innlendra og erlendra og stýringin verður kannski í höndum erlendra aðila sig eiga fyrirtæki sem eiga fyrirtæki sem eiga banka sem á fyrirtæki o.s.frv. er þá ekki hætta að við lendum í svona Tragedy of the Commons stöðu? Hér er ég að pæla hvort að svona abstrakt eignarhald eins og hlutabréfaeign í gegnum verðbréfamarkaði er ekki ákkúrat eins mikil ógnun við gjöful fiskimið og almenningseign á afréttarsvæðum...þarf að pæla betur í þessu. #

Krakkar geta búið til eigin persónur og leikendur og stýrt þeim með að hreyfa leirkalla.*

Vefnámsefnið mitt um "Digital Storytelling" er ennþá í vinnslu og átti ég því alls ekki von á því að það hlyti verðlaun núna. Það kom því gleðilega á óvart, það er gaman að vera boðið til Lithauen og fá vegleg verðlaun sem bæði voru peningar og tölvudót. Það er líka mikill heiður og viðurkenning að fá slík verðlaun.

Ég held að þessi gerð af sögum þ.e. að segja sögur á einfaldan hátt með leikbrúðum, leirköllum, legóköllum eða því sem hendi er næst og blanda saman og endurblanda við efni frá öðrum t.d. setja inn bakgrunnsvídeó eða bakgrunnsmyndir  frá öðrum en láta sína legókalla segja söguna í forgrunni og setja undir hljóð, bæði tónlist og hljóðeffecta og gera örstuttar vídeómyndir (innan við mínútu) sé miðlunar- og frásagnarmáti sem hentar því vefmiðlunarumhverfi sem við búum við núna. Þetta er líka vídeólistform nútímans og ef maður horfið á auglýsingar í sjónvarpinu þá má sjá að margar auglýsingar eru núna gerðar með einhvers konar "stop motion animation" og er það ekki til að spara peninga heldur væntanlega vegna þess að svoleiðis frásögn hefur áhrif.

Sumum finnst það besta leiðin til að kynna nýja tækni fyrir nemendum og undirbúa nemendur undir þekkingarsamfélag framtíðarinnar að nota tækni  til að koma til  nemenda á fjótlegan og hagkvæman hátt til þeirra námsgögnum t.d. að búa til góðar vefgáttir þar sem nemendur geta hlaðið niður rafrænum bókum og pdf skjölum til að skoða og lesa og hlaða niður hljóðefni til að hlusta á og vídeó og myndum til að horfa á. 

En málið er að það er afar takmarkandi not ef við eingöngu horfum á tölvur eins og súperprentvélar eða staðgengla fyrir venjulegar bækur. Við erum að fara inn í samfélag sem byggist á því að miklu fleiri eru og þurfa að vera virkir skapendur ýmis konar þekkingar og við þurfum að kunna að finna efni frá öðrum og endurblanda og endurnota það efni í okkar eigin verkum. Það er því mikilvægt að við reynum að finna leiðir til að vinna þannig með nemendum að þeir séu að skapa sjálfir og það geta þeir gert t.d. með því að segja sögur.  Eins og ástandið er núna þá geta skólar ekki átt mikið af flóknum og dýrum vídeótökuvélum fyrir nemendur en hins vegar kosta litlar vefmyndavélar mjög lítið (ódýrustu um 3000 kr) og margar nýjar tölvur eru með slíkar myndavélar innbyggðar. Þetta er upplagt verkfæri fyrir sögugerð nemenda þar sem þeir búa til sögu sem er ekki bara texti heldur leiknar persónur/leikbrúður sem nemendur stýra ramma eftir ramma.  Sem fyrstu kynni af vídeógerð er svona tækni afar einföld og aðgengileg og mikið er til af úrvals ókeypis verkfærum sem hægt er að hlaða niður af Netinu.

Námefnið mitt er opið á Netinu og hvet ég alla sem langar til að gera leirkallamyndir eða stuttar klippimyndir eða legókallamyndir með börnum og unglingum að skoða þetta og reyna að virkja börn og unglinga til að skapa sjálf með þeim tölvukosti sem þau hafa aðgang að en horfa ekki eingöngu á það sem aðrir gera.  Það eru líka komin ágætis verkfæri eins og Moviemaker Live (aðeins aðgengilegur fyrir Windows Vista og nýrri stýrikerfi) sem gera auðvelt að  setja saman vídeó og senda beint á facebook eða youtube.

Svona örsögugerð með Stop Motion Animation tækni er listform og frásagnarform sem ég held að henti ágætlega Íslendingum nútímans, þessum sem hafa flutt sig næstum inn í Netheima. Það er hægt að gera magnaðar áróðursmyndir og fræðslumyndir með þessari tækni og það er engin tilviljun að margar vinsælustu myndir á Youtube eru með þessari tækni. 

 Fleiri blogg þessu tengt

Komin í úrslit í Evrópusamkeppni

Stop Motion Animation er listform nútímans

Hér eru slóðir sem fjalla um stafræna sögugerð og ýmis konar verkfæri til þess

50 Storytools  (hægt er að nota ýmis konar verkfæri til stafrænnar sögugerðar)

Educational Uses of Digital Storytelling

DigiTales - The Art of Telling Digital Stories

Hér er um Eminent ráðstefnuna:

"The EMINENT conference - Experts Meeting in Education Networking – will take place in Vilnius (Lithuania) on 26 – 27 November 2009. The event represents a key meeting for all high-profile actors involved in education and new technologies"

Það er reyndar hægt að fylgjast núna beint með útsendingu frá sumum hlutum Eminent ráðstefnunnar á þessari slóð.

Þetta verkefni mitt er sýnikennsla og námsefni fyrir nemendur mína og reyndar alla aðra sem hafa áhuga á að vinna vídeó sjálfir eða með börnum um hvernig eigi að gera einfaldar vídeómyndir þegar maður hefur bara eina litla vefmyndavél og þegar maður hefur ekki neinn herskara af fólki til að leika í myndinni heldur verður að búa sér sjálfur til persónur og leikmuni og nota ímyndunaraflið.

Þetta er sýnikennsla í ýmsum ágætum ókeypis eða ódýrum verkfærum sem henta við svona vídeógerð, bæði við upptöku og við að koma afrakstrinum á framfæri t.d. á youtube.

Það ræðst svo í dag hvaða verkefni  hljóta verðlaun. Það verða veitt verðlaun í nokkrum flokkum.
Sjá nánar um þessa samkeppni sem er á vegum Evrópska skólanetsins: 

http://elearningawards.eun.org/ww/en/pub/elearningawards/homepage.htm

Hér er listi yfir þau 50 verkefni sem komust í úrslit


Slóðin á sýnikennslu mína sem tilnefnd er til verðlauna er þessi:
http://vefir.hi.is/salvor/leirkallamyndir/

Mikið af þessari sýnikennslu hjá mér eru upptökur í Nepal Emission sem er reyndar er íslenskur hugbúnaður og margir háskólakennarar á Íslandi nota núna til að taka upp fyrirlestra svo þeir séu aðgengilegir á Netinu. Ég nota Nepal Emission hins vegar fyrst og fremst í sýnikennslu. Það er frábært fyrir okkur sem kennum upplýsingatækni að hafa svoleiðis verkfæri.

Verkefni mitt  Digital Storytelling - Stop Motion Animation eru sýnikennsla eða safn af námseiningum  "learning objects"  og umfjöllun um hvernig eigi að gera afar einfaldar vídeóupptökur með því að setja saman einstakar myndir í vídeó og sýnikennsla á ókeypis og ódýr verkfæri til slíkrar vinnslu. Ég fer líka  í hvernig við finnum efni til endurblöndunar og notum efni frá öðrum t.d. hljóðeffecta og tónlist með opnu höfundarleyfi og hvernig við notum samvinnukerfi. Það er reyndar ekki ennþá komið inn á vefinn. 

Svona leirkallamyndir (eða klippimyndir, eða legókallamyndir eða hvaða efnivið sem nemendur nota) er einfaldasta og ódýrasta leiðin til sögugerðar og listsköpunar í vídeó og kostnaðurinn þarf ekki að vera nema ódýr vefmyndavél (lítið vídeóauga)  en ódýrustu kosta núna um 3000 krónur. Sögusviðið getur verið svo smágert  og bara á stærð við skókassa og hægt að skipta um baksviðsmyndir og gjarna má setja verkefnið fyrir  nemendur þannig að þeir teikni og smíði bakgrunna sjálf. Persónur geta nemendur gert úr leir sem þeir hreyfa til eða með  því efni sem hendi er næst t.d. leikföngum eins og legóköllum og playmoköllum.

Hér eru nokkrar leirkallamyndir og öðruvísi "Stop motion animation" sem nemendur mínir gerðu nýlega  sem sýna  fjölbreytilega nálgun, það er nú hægt að nota margt annað en leir , það er hægt að nota klippimyndir,  gamlir sokkar geta orðið leikbrúður og svo auðvitað legó og playmódót ýmis konar. Þetta tjáningarform hentar vel til stafrænnar sögugerðar og ungir nemendur geta gert verkefni í ýmsum námsgreinum á þennan hátt.  

Á leið í vinnu

Ævintýrið um Búkollu

Sumarsmellur

 Sokkatemjarinn

 Peðadansinn

 Göngur og réttir

Hér er nokkur sýnishorn yfir Stop Motion Animation:
http://salvor.blog.is/blog/salvor/entry/970582/

Tiltrú mín á íslenska bankakerfið og þar með á íslenskt athafnalíf sem allt er botnveðsett í einhverjum peningaleik er minna en engin. Tiltrú mín á ríkisstjórnina er heldur ekki mikil, Jóhanna og Steingrímur eru ærlegar manneskjur sem ég ber virðingu fyrir en litlum sögum fara af fjármálasnilld og hagfræðikunnáttu þeirra alla þá áratugi sem þau hafa gengið um garða á Alþingi. Og ekki sáu þau fyrir það ástand sem er núna þó þau væru eins og aðrir stjórnmálamenn í miklu betri aðstæðum en við almenningur til að skynja hættumerkin. 

Og mér virðist félagsmálaráðuneytið núna vera einhvers konar griðastaður kúlulánþega og helsti ráðgjafi félagsmálaráðherra og forsætisráðherra hefur komið sér í skjól þar og gerir nú svimandi kröfur á sína fyrri vinnuveitendur í bankakerfinu og lögum sem sögð eru til bjargar heimilunum í landinu er lætt gegnum þingið með ákvæðum til bjargar kúlulánaþegum.

Á sama tíma kemur félagsmálaráðherrann í fjölmiðla og kastar fúleggjum í atvinnulaus ungmenni, kastar fúleggjum í þá kynslóð sem þarf að bera ofurþungar byrðar einmitt út af glapræðum ráðgjafa hans.

Þá vil ég líka biðja fólk að taka ekki allt of vel trúanlega þá söguskoðun sem nú er oft slegin fram að allt hafi verið í lagi með starfsemi og stjórnun stórra íslenskra fyrirtækja áður en tími einkavæðingar- og útrásar hófst.  Það má vel beina kastljósinu að Eimskip, fyrrum óskabarni þjóðarinnar og því hvernig innherjar þar sem bjuggu yfir upplýsingum um raunverulegt verðmæti  keyptu upp hlutabréf af fákunnandi almenningi, fólk  sneri sér til Eimskips til koma hlutabréfum sínum í verð fyrir þá tíma er Eimskip var sett á hlutabréfamarkað en kaupandinn var ekki Eimskip sjálft eins og hefði átt að vera af allt hefði verið með felldu heldur voru kaupendurnir Hörður fyrrum forstjóri Eimskips og menn á hans vegum eins og Baldur Guðlaugsson.  Það má vel vera að þessi viðskipti hafi verið lögleg miðað við íslensk lög þeirra tíma enda lögin þá sem nú sett með hagmuni fjármagnsafnara að leiðarljósi og til að tryggja ævarandi völd Sjálfstæðismanna. Í öllum siðuðum löndum voru svona viðskipti ólögleg. Það má einnig segja að þeir sem keyptu upp  hlutabréf í Eimskip á þennan hátt á meðan þeir voru í vinnu hjá félaginu sem var almenningshlutafélag hafi ekki rækt þá skyldu sína að gæta hagsmuna hluthafa, þeir gættu bara hagsmuna sjálfs síns.

Mér virðist að Baldur Guðlaugsson hafi haft sama hátt á þegar hann kom inn í stjórnsýsluna, hann var ekki trúr umsjónarmaður yfir hagsmunum íslenskt almennings en hann vakti yfir eigin hag og var þar ekki vandur að meðölum.

Hver er ástæðan? Finnst fólkinu sem sér um sameiginlega myndasafnið fyrir Wikipedia á öllum þjóðtungum Guðjón teikna hallærisleg og ljót hús, er það þess vegna sem það á að fjarlægja af Wikipedia allar myndir af byggingum sem hann er skrifaður arkitekt af?

Nei. Það er ekki ástæðan. Það eru myndir af alls konar drasli á Wikipedia og það eru margar myndir þar.  Nánar tiltekið eru í sameiginlega myndasafni Wikipedia  núna um 5.4 milljónir mynda og það stefnir allt í það að hér sé að koma einn besti gagnagrunnur yfir frjálsar myndir sem allir mega nýta sér.

Ástæðan fyrir að nú stendur til að rífa burt  myndir af Hallgrímskirkju og þjóðminjasafninu og Háskólanum og Landakotskirkju er  meingölluð íslensk höfundarréttarlög.

Þannig er að höfundarréttur helst þangað til 70 ár eru liðin frá því að höfundur lést. Hús teljast hönnunarverk og höfundarréttarlög gilda um þau. Hins vegar hafa mörg ríki t.d. BNA sérstakar klásúlur í sínum höfundarréttarlögum sem undanskilja myndir af byggingum.  Ísland hefur enga slíka klásúlu. 

Raunar eru höfundarréttarlög mikil kyrkingartök á allri sköpun í stafrænu samfélagi nútímans. Þessi lög passa engan veginn fyrir síkvikt og sítengt samfélag það sem miklu fleiri eru virkir og taka þátt í að skapa og endurblanda efni.  

Ég var að skoða vef Menntamálaráðuneytis og rakst þá á  tilkynningu um að ráðuneytið hefði staðfest gjaldskrá Myndstefs vegna endurbirtingar myndverka.  Ég reyndi aðeins yfir þessa verðskrá og hún var alveg út í hött fyrir það efni sem fólk er að framleiða og dreifa í dag. Ég ráðlegg öllum að sniðganga eins mikið og hægt er efni sem er með hefðbundnum höfundarrétti og reyna að nota efni sem er með svokölluðu "Creative Commons" höfundarrétti. Myndir og annað efni sem núna er sett á wikipedia verður að hafa eitt slíkt höfundarleyfi (cc-by-sa eða svipað) og wikipedia tekur ekki lengur við myndum nema þær séu með svo  opnu höfundarleyfi að það megi afrita þær að vild, líka í viðskiptatilgangi. Þetta hefur mikið að segja fyrir Ísland. Ef við lítum á ferðamennsku sem einn tilvonandi og vaxandi atvinnuveg hjá okkur þá skulum við átta okkur á að fyrsti viðkomustaður á Netinu fyrir þá sem eru að kynna sér Ísland er einmitt Wikipedia og það skiptir miklu máli að það megi vera myndir af íslenskum byggingum þar.  Það má líka búast við að wikipedia gagnasafnið verði líka gagnalind fyrir erlenda ferðaþjónustuaðila. Það er því beinhart tap að mega ekki hafa myndir af íslenskum byggingum á Wikipedia en ég get ekki séð að neinn sé að græða. Það má t.d. ekki hafa myndir af verkum einstakra íslenskra arkitekta þar nema það séu gamlir arkitektar og meira en 70 ár liðin frá því að þeir létust.

Ég tók saman þetta námsefni um Höfundarrétt og Internetið, þar eru leiðbeiningar um Creative Commons.

Það var ekkert erfitt að réttlæta prentarakaupin á þessum síðustu og verstu. Í fyrsta lagi var nýi prentarinn hræbillegur. Í öðru lagi er þetta mikið galdratæki, ekki bara prentari heldur er þetta líka maskína sem getur ljósritað og ekki nóg með það, hann getur líka skannað inn. 

Svo vantaði mig græju til að skanna inn reikninga, núna þegar Magnús er í Afganistan og ég er að stússa í öllu og það er erfitt að bera það undir hann í Kandahar nema ég geti sent skannaða pappíra þangað. 

Svo var nú reyndar aðal réttlæting mín til að kaupa prentarann/skannann/ljósritunarvélina að með þessu undratæki þá gæti ég skannað inn reikninga. Það er nefnilega þannig með þessa reikninga sem ég fæ í búðum og bönkum á Íslandi að það er segin saga að þegar ég í lok ársins eða miklu seinna ætla að fara að grufla eitthvað í þeim þá er allt gufað upp á blaðinu, allar tölur orðnar ósýnilegar. Þetta gildir um flestalla strimla og tölvuútprentanir sem maður fær afhent. Það er langt síðan ég yfirgaf heim viðskipta en mig grunar að þessi viðskiptamáti að láta reikninga og tölur gufa upp sé einhver partur af íslenska efnahagsundrinu. 

En sem sagt... ég fékk mér prentara/skanna til að skanna inn reikninga.

Þetta virkar alveg, prentar þrælvel út stærðfræðidæmin hennar Kristínar en ég hef ekki ennþá fundið hjá mér þörf til að prenta neitt út. Nema föndur.

Ég er búin að föndra einn nani fugl með mínu eigin munstri. Ég notaði vinnuteikninguna frá nanibird.

Ég er nefnilega á því að pappír og prent  sé stórfínt í föndur og svona gott aðgengi að litaprentara getur gefið fólki kost á að búa til margt sniðugt með börnum ... já og sjáft ef það er barnslegar sálir eins og ég. 

Reyndar ætti ég að byrja aftur með föndurþátt hér á blogginu mínu. Það  er í anda hins nýja sjálfsþurftarbúskapar eftirhrunsáranna og svo föndur svo mikill partur af þeirri vinnhefð sem ég skynja að er vinnuhefð nútímans og gengur út á að hver maður er þúsundþjalasmiður og spottakarl sem reddar sér sjálfur og nýtir hitt og þetta frá öðrum. Þetta er líka í anda sjálfbærrar þróunar ef föndrið snýr að því að finna ný not fyrir það sem maður er hættur að nota til einhvers.

 Það er gaman að skoða vefi eins og Instructables 

 Hér eru nokkrar slóðir fyrir stafræna föndrara svona til að byrja einhvers staðar

http://www.papercritters.com

http://toy-a-day.blogspot.com/

... stay tuned fyrir föndurþátt Salvarar...

 Hér eru eldri föndurblogg  frá mér

Föndur dagsins : Zapatista vetrarhúfur

Skrappblogg og skissublogg

Föndur dagsins - Sjálfræðisafmæliskort

Föndur dagsins - Framsóknarlokkar

Hmmm...átti þessi prentari ekki að vera aðallega fyrir reikninga?

Ríkistjórnin sem hrökklaðist frá völdum í byrjun ársins var vanhæf en við sem höfum þekkingu og reynslu og skiljum hvað er að gerast eigum ekki að horfa aðgerðarlaus upp á ástandið fara úr illu í verra, við eigum ekki að horfa upp á stjórnvöld lama sjálfa sig og alla íslensku þjóðina í örvæntingarfullri tilraun til að mæta utanaðkomandi stjórnmálaþrýstingi á að bjarga fjölþjóðlegu fjármálakerfi sem er ekki viðbjargandi.

Við eigum ekki að horfa þögul og ráðlaus á þegar íslensk alþýða er svipt framtíð sinni í trylltri leit fjárfesta að skjóli og festingum fyrir fé sitt. Við eigum að horfast í augu við að núna er tími til að skoða kosti eins og   Debt moratorium en núna er ekki tími til að hegða sér eins og Saxhólsfjölskyldan sem veðsetti börnin sín, núna á  íslenska ríkið ekki að veðsetja sín börn.

En það er eins og ekkert hafi breyst eftir Hrunið, ennþá ganga  kúlulánþegar  og sjóðasukkarar  um garða á Alþingi og  sýsla í bönkum og ráðskast með fjármálalega framtíð Íslands. Það er sams konar rekstur í Glitni núna og var fyrir hrun og það stendur á heimasíðu bankans að 95% af bankanum fari í eigu kröfuhafa.  Gert er ráð fyrir að aðrir bankar fari sömu leið og Íslandsbanki (áður Glitnir) og verði í eigu kröfuhafa.   Aðstæður eru þannig í íslensku samfélagi að kröfur bankanna eru auðlegð Íslands, þar eru kröfur í atvinnufyrirtækin, fasteignirnar, jarðirnar og landið og miðin og kvótann og orkuna. Hverjar ætli séu skuldakröfur á sum útgerðarfyrirtæki í samfélagi þar sem sagt er að einstök kúabú skuldi núna 400 milljónir?

Hverjir eru þessir kröfuhafar bankanna? Það er mjög óljóst og hugsanlega er vísvitandi málum  hagað þannig að þetta sé óljóst, það getur verið að einhverjir hafi hag af því að leyna aðkomu sinni.  Hugsanlega voru einhverjir að kaupa hægt og hljótt kröfur á íslenska banka á þeim tímum sem þær kröfur voru seldar á 5 % af nafnverði eins og mun hafa verið um tíma. Hverjir keyptu þá kröfurnar? Hvað vakti fyrir þeim?

Það er sagt í fréttum að það hafi verið erlendir vogunarsjóðir sem aðeins hafi verið að taka áhættu og veðjað á að gangverðið hækki og sem ekki hafa neinn áhuga á Íslandi. Það getur vel verið að það hafi í einhverju tilviki verið þannig. En það er engin ástæða til að ætla annað en fjárfestar með langtímasjónarmið hafi gripið tækifærið og komist yfir kröfur. Þannig virkar kerfi hamfarakapítalismans.

Hér  á og við Ísland eru miklar orkuauðlindir á landi og í hafi, ekki eingöngu fiskiauðlindin heldur líka yfiráðaréttur og aðgangur að svæðum sem líklegt er að auðlindaleit heimsins beinist að á næstu áratugum. Það er líka þannig þó að landfræðileg staða Íslands á Norðurslóðum virðist hvorki mikilvægt í stjórnmálaumhverfi dagsins í dag né í valdatafli stórvelda eins og sást á því þegar Bandaríkjamenn lokuðu hér herstöð sinni  þá bendir allt til þess að það muni breytast.  Ástæðan er bæði tengd  siglingarleiðum sem opnast og baráttu um orkuauðæfi Norðurslóða. 

Það er afar ólíklegt að stórir aðilar eins og norski olíusjóðurinn, kínversk stjórnvöld, rússnesk olíufyrirtæki eða kanadísk stjórnvöld hafi keypt beint kröfur á íslenska banka. En það getur vel verið að aðilar sem klárlega eiga hagsmuni að gæta  hvað varðar auðlindir á Norðurslóðum  hafi ýmsa milligöngumenn eða skúffufyrirtæki til að tryggja yfirráð sín á ákveðnum svæðum og tryggja valdastóla sína  við ýmis samningaborð og og hugsi þá langt fram í tímann.

Þeir sem núna eru að eignast íslensku bankana og þeir sem hingað koma með fjárfestingarfé til að  sölsa undir sig íslenskar auðlindir er í fjölmiðlum í dag oft lýst sem  sérstökum  velgjörðarmönnum  Íslendinga sem hingað reki erlent fé á beit til hagsbóta fyrir atvinnulíf og framþróun á Íslandi.

En við ættum að læra á reynslunni. Við ættum að læra hvernig fór fyrir drykkjufénu sem hingað rann  úr rússneskum bjórverksmiðjum eða því innlenda fé sem mergsogið var  innan úr nokkrum samvinnufélögum og sett í spilavél nokkurra ófyrirleitinna fjárglæframanna.

Stórir og voldugir aðilar hafa margar leiðir til að hafa áhrif á almenningsálitið. Það kostaði og kostar lítið fé að kaupa upp íslensku pressuna og breyta henni í vettvang til að dásama einstaka aðila og einstök fyrirtæki. Og það var hægt að kaupa liðveislu stjórnmálamanna og stjórnmálaflokka fyrir smáaura. Við sáum það á útrásartímanum og þá var eignarhald fjölmiðla og fjölmiðlaumfjöllun um eigendur og ævintýri þeirra einn hlægilegur skrípaleikur. Sá skrípaleikur er reyndar ennþá í gangi en við erum hætt að hlæja.  Fjölmiðlun á Íslandi og krufning á veruleikanum og söguritun fjölmiðla á Íslandi fyrir og eftir Hrunið er orðinn djúpur harmleikur.  

Við  erum mjörg hver hrekklaus og grandalaus gagnvart umheiminum, ekki síst gagnvart fólki sem er líkt okkur sjálfum eins og aðrir Norðurlandabúar. Við erum öll sammála um að á Íslandi viljum við norrænt velferðarsamfélag, ekki samfélag þar sem fáir eru ríkir og margir bláfátækir og við teljum að norrænn stuðningur í stjórnmálum og fjármálum tryggi okkur slíkt samfélag. Það héldu líka Eystrasaltsþjóðirnar og þeirra stóra fyrirmynd voru Norðurlöndin. Núna hefur kerfi þeirra brostið eins og kerfi okkar Íslendinga og við ættum að horfa lengi og nákvæmlega á hvaða hlut sænskir bankar áttu og eiga í risi og hruni Lettlands og horfa á hvernig eða hvort nálægð og snertiflötur  við sænskt velferðarsamfélag í formi kapítalískra fjármagnsflutninga hefur tryggt Lettum það sem þeir þrá, hið norræna velferðarsamfélag.

Núna upp á síðkastið hefur nokkrum sinnum birst jákvæð umræða um norska fjárfesta sem hafa áhuga á að fjárfesta á Íslandi. Þessir fjárfestar ætla að fjárfesta fyrir 20 milljarða. 

Við Framsóknarmenn erum ennþá hrekklausari en aðrir Íslendingar, sennilega út af því að við horfum meira inn á við, meira til íslenskrar sveitamenningar og ætlum engum illt. Við höldum að allir séu Samvinnumenn í hjarta sínu og skilji eins og við að samvinna er farsælli en samkeppni.

Samherji minn Hallur Magnússon er afar ánægður með áhuga norskra fjárfesta á Íslandi og segir í bloggi  að fjárfestirinn Endre Røsjø sé aufúsugestur á Íslandi

Hallur útskýrir líka í athugasemdadálki Andra  Norsk einkavinavæðing á Íslandi? hvernig aðkoma norskra fjárfesta er með  aðstoð seðlabankastjóra:

Held ég sé ekki að brjóta trúnað þegar ég upplýsi að Endre Røsjø og Ingjald Ørbeck Sørheim hófu að ræða við lykilmenn í viðskiptalífinu í vor - og hafa verið að vinna að því að fá norska fjárfesta með sér til að byggja upp íslenskt efnahagslíf.

Ástæðan fyrir því er fyrst og fremst að þessum mönnum þótti illa farið með Ísland og töldu sig geta aðstoðað okkur.

Það er að sjálfsögðu eðlilegt að fyrst Svein-Harald vill aðstoða þá - og okkur Íslendinga - með því að koma á fundum við lykilmenn í lífeyrissjóðum og annars staðar - að hann geri það!

 Ég er ekki eins hrekklaus og Hallur, ég held að það vaki ekki fyrir norskum fjárfestum að þeim hafi þótt illa farið með Ísland og þeir hafi talið sig geta aðstoðað okkur. Þannig vinna nefnilega  ekki þeir sem hafa gengið í þjónustu hamfarakapitalismans. Núna er Ísland fjárfestingartækifæri  en undir niðri krauma líka aðrir hagsmunir, hagsmunir sem varða vígstöðu á Norðurslóðum.

Í fjölmiðlum og opinberri umræðu er jákvæð umfjöllun um fjármagn frá lífeyrissjóðum og fjármagn frá norrænum fjárfestum. Vissulega tökum við undir þetta. Eru lífeyrirsjóðirnir ekki gullegg okkar, samansafnaður sparnaður kynslóða, eru Norðmenn ekki vinaþjóð okkar sem eðlilegt er að við leitum skjóls hjá á stund neyðarinnar? Og er ekki sjálfur Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn og Alþjóðabankinn stofnanir til að hjálpa ríkjum heimsins? 

Veruleikinn er bitur. Við höfum mörg hver lært að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er ekki endilega að gæta hagsmuna almennings á Íslandi, hann er gæta þess kerfis sem hrundi yfir okkur og hagsmuna þeirra sem höfðu töglin og haglirnar í því kerfi, hann er að gæta hagsmuna fjármagnseigenda. 

En við höfum ekki ennþá lært að við þurfum líka að vera tortryggin á lífeyrissjóði og grandskoða hlutverk þeirra og gerðir og hvers konar spilarar þeir eru í heimi kasínókapítalismans og hvernig þeir einnig slá skjaldborg ekki utan um heimili og einstaklinga heldur utan um heimi sem þjónar fjármagnseigendum.

Og við þurfum líka að læra að treysta ekki um of norrænum mönnum sem hingað koma með fullar hendur fjár.  Ef norska ríkisstjórnin eða ríkisstjórnir Norðurlanda vildu aðstoða okkur opinberlega þá getum við treyst því. En hvers vegna ættum við að treysta norskum fjárfestum sem hingað leita og halda að þeir hafi göfug markmið með aðkomu sinni?

Það er alla vega áhugavert fyrir Íslendinga að fylgjast með máli  Endre Røsjø sem núna er í norskum fjölmiðlum. það er áhugavert að skoða hvernig þessi mál virðast tengjast olíulindum víða um heim og stjórnmálaítökum.

Ég tók nokkra kúrsa í háskólanum á sínum tíma í norsku svo mér finnst gaman að halda þeirri kunnáttu við og lesa öðru hverju greinar í norskum netmiðlum. Því ætla ég að fylgjast með þessum flóknu málum í Noregi og reyna að glöggva mig á þessu máli.  Ég held ekki að þetta tengist eitthvað fjárfestingaráhuga á Íslandi en það er mikilvægt fyrir Íslendinga að átta sig á því að erlendir fjárfestar eru ekki hjálparstofnanir og það er eins mikill munur á hjálparstofnun og fjárfestingarhóp með dulda langtímahagsmuni eins og á lambi og úlfi.

 Málið í Noregi

Hafin er rannsókn á máli tengdu DNO "Saken gjelder salget av 43,9 millioner DNO-aksjer som blant annet har involvert kurdiske delstatsmyndigheter i Irak."  Það er hver á þennan olíuhlut sem er mál málanna og kúrdnesku sjálfstjórnarsvæðin KRG og orkumálaráðherra þeirra  Dr. Ashti A. Hawrami tengjast málinu.

Þessi sala sem var einmitt í miðju fjármálahruninu í október í fyrra þykir mjög undarleg svo ekki sé meira sagt og ekki síður hvert verðið á hlut var og allt er á huldu hver keypti. Þetta minnir nú reyndar dálítið á sömu viðskiptahætti og við höfum séð að íslenskir bankar stunduðu á þessum tíma, það var verið að poppa upp verð til að hindra algjört verðhrun. Í fréttum segir:

"DNO fikk 4 kroner per aksje for posten på over 43,9 millioner aksjer, og dermed 175,5 millioner kroner samlet. Sluttkursen fredag 10. oktober 2008 var på 2,96 kroner, og aksjen hadde falt sammen med børsen i dagene før. "

Kúrdnesku sjálfstjórnarsvæðin hafa sett eigin rannsóknarnefnd í málið og forsætisráðherra þeirra Nechirvan Barzani

Þetta tengist olíufyrirtækinu DNO. Endre Røsjø mun hafa verið milligöngumaður milli DNO og bandaríska fjárfestirins Peter W. Galbraith sem var sendiherra fyrir Clinton stjórnina og tengist bandarískum utanríkismálum.  Það var fyrirtæki sem kallað er Pinemont Securities sem stýrt var af  Endre Røsjø og sagt er að hafi sent 125.000 bresk pund til Galbraith í nóvember 2004 einmitt um svipað leyti og DNO samdi við  kúrdnesk stjórnvöld. Á sama tíma hafi fé farið frá DNO til Pinemont.

Maður að nafni Shaher Abdulhak og Peter W. Galbraith áttu í mörg ár leynilegan hlut 5%  í Tawke sem mér skilst að sé olíufélag í Kúrdistan. Sjálfstjórnarsvæðin í Kúrdistan (KRG) munu tengjast þessu. Núna er Shaher Abdulhak og eitthvað félag Porcupine (í eigu Peter W. Galbraith)  í mál við DNO.

Ég átta mig ekki alveg á þessu en þetta tengist sjálfstjórnarsvæðum Kúrda (KRG) og umfjöllun í norsku pressunni um sölu á hlut í olíufyrirtækinu en  KRG mun hafa brugðist illa við því og lokað á DNO um tíma.

DNO har kommet i kraftig søkelys de siste ukene, og selskapets produksjon i Nord-Irak ble stanset etter at det oppsto en kraftig disputt i forbindelse med et aksjesalg.

De kurdiske selvstyremyndighetene (KRG) truet med å kaste DNO ut av Nord-Irak og kansellere produksjonsdelingsavtalen de har med det norske oljeselskapet. I inntil seks uker var DNO suspendert fra oljekontrakten, og ville ikke få noen inntekter fra området i denne perioden.

Bakgrunnen for reaksjonen fra de kurdiske selvstyremyndighetene er store medieoppslag i Norge om eierforholdet til en aksjepost som DNO selv solgte for et snaut år siden. Her har Oslo Børs lagt press på DNO, noe som har medført at DNO-partner KRG, og ministeren for naturressurser Dr. Ashti A. Hawrami har blitt dratt inn i saken.

I september ila Børsklagenemnden DNO International et ovetredelsegebyr på en snau million kroner fordi de mener selskapet brøt opplysningsplikten. I forbindelse med dette ble det offentliggjort korrespondanse i forbindelse med aksjetransaksjonen.

Krangelen og mediespekulasjonene i kjølvannet av dette mislikte KRG sterkt, og krevde at oljeselskapet ryddet opp og gjenreiser den skade som de mente var påført omdømmet.

Finanstopp inn i DNO-saken

Profilert diplomat bak milliardsøksmålet

Abdulhak krever milliarder av DNO

Økokrim avviser DNOs kritikk

Mér skilst að þetta snúist um að sala á hlutum DNO hafi átt að vera upplýsingaskyld og aðkoma kúrdnesku KRG sjálfstjórnarsvæðana að sölunni sé umdeild. Þetta snýst líka um meint innherjaviðskipti. Sjá hérna:

Den kurdiske statsministeren mener videre at det var en uryddig mediakampanje i Norge, knyttet til omtalen av transaksjonen i slutten av september i fjor. De kurdiske myndighetene var mellommann, da DNO raskt trengte penger for å kunne drive videre i Nord-Irak. Finanskrisen gjorde pengeproblemene akutte for det norske oljeselskapet.

Saken ble først omtalt i Dagens Næringsliv i høst, og deretter redegjort for av Oslo Børs. Dagens Næringsliv skrev at DNO har forsøkt å holde den nordirakiske oljeministerens rolle hemmelig i nesten ett år, etter at transaksjonen ble gjennomført den 28. september 2008. Dr. Ashti A. Hawrami hade en svært sentral rolle for DNO og selskapets virksomhet i Nord-Irak.

I en melding fra Oslo Børs ble det reagert hardt mot DNO etter brudd på flere av reglene. Det resulterte i en saftig bot på 2,4 millioner kroner for oljeselskapet.

Det var i forbindelse med at DNO solgte 43,87 millioner egne aksjer høsten 2008 at Oslo Børs reagerte. De mener at salget var informasjonspliktig siden kjøperen av en post på 4,8 prosent av aksjene i DNO og omstendighetene hadde betydning for vurderingen av selskapets prosjekter. Det ble også ansett som innsideopplysninger.

Það er áhugavert að skoða orðræðuna um uppbyggingu atvinnulífs á Íslandi. 

Erlent fjármagn er persónugert og sýnt eins og vinalegar lambær á beit  sem skoppa til og frá og koma  ekki nema hér sé öruggt skjól og grasið sé grænt og kröftugt. Það má lesa út  úr umræðunni að það sé stjórnvalda að tryggja þetta öryggi og skjól fjármagnsins.

Viðskiptaráðherra er spurður af fjölmiðlum um hvort erlent fjármagn vilji leita hingað í bráð. Hann segist  þá  þekkja til erlendra fyrirtækja í fjármálageiranum sem hafi áhuga á fjárfestingum hér á landi núna þegar góði hirðirinn IMF hefur lánað okkur.

Þessi sýn á  fjármagn sem  vinalegar skepnur sem vaxa og dafna þar þar sem ávöxtunin er mest og þar sem eftirlit með fjármagni er minnst og minnstar hömlur á flæði peningar er ekki sama og é sé. 

Það er sjúkt hagkerfi sem við búum við, ekki bara á Íslandi. Peningar  lifa eigin lífi í sérstökum sýndarheimi bóluhagkerfis. Bólurnar voru stærri og fleiri á Íslandi en annars staðar miðað við stærð samfélagsins og sprungu með miklum hvelli  og kannski skipti þar mestu  máli að Ísland hafði ekki aðgang að þeirri vél sem framleiðir mestu froðuna núna en það eru peningaprentunarvélar USA og Bretlands. Það kerfi er í vellandi froðu núna og hegðar sér eins og peningar hafi eigið líf.

Það er sjúkt hagkerfi þar sem skiptimyntin er farin að lifa sjálfstæðu lífi og litið á hana sem verðmæti í sjálfu  í stað þess að skoða hana eins og hún raunverulega  á að vera, skoða hana sem skiptimynt til að liðka til fyrir flæði á vörum og þjónustu og sem mælikvarði á verðmæti. Og sem sem tæki til að auðvelda okkur að byggja upp forða til að mæta áföllum.  

Á Íslandi í dag eru öll kerfi sem gera peninga nytsamlega núna  skökk og skæld og peningar hafa engan tilgang sem mælikvarði. Þau lán sem núna bjóðast eru með fáránlega háum vöxtum, langtum hærri en umheimurinn lánar og langtum  hærri en staðnað hrunsamfélag getur borið. Það eru þannig aðstæður í heiminum í dag að vextir af lánum ættu ekki að vera við núllmarkið eða hugsanlega neikvæðir. En á Íslandi er fólk flækt í viðjum himinhárra vaxta sem fylgja engum takti í lífi fólks heldur ráðast  af einhverju ófyrirsjáanlegu eins og gengissveiflum. Einmitt við þessar aðstæður lækkar söluverð raunverulegra eigna og tæki og vélar og hús og aðstaða er falboðin á Íslandi á brunaútsölu, á verði sem er langt undir kostnaðarverði. Það er góssentími fyrir þá sem koma með fé erlendis frá að fjárfesta í slíku samfélagi og að notfæra sér þetta mikla misgengi sem núna er milli fjármagns og raunverulegra verðmæta.

Íslenska loftbóluhagkerfið var kerfi þar sem einstaklingar slógu eign sinni á það sem samfélagið átti, slógu eign sinni á samansafnaða auðlegð samfélags, slógu eign sinni á það sem hefði átt að vera trygging þegar illa áraði, verðmæti sem voru ekki froða, verðmæti  sem  bjuggu ekki til gerviarð í ársreikningum bólufyrirtæka í bólu og kúlulánakerfi heldur verðmæti sem voru raunverulega til eins og landið og vatnið og loftið og sjórinn. Þeir sem stálu þessum verðmætum af samfélaginu bjuggu til sérstakt réttlætingarkerfi fyrir stuldinn og kölluðu þetta fé án hirðis og bjuggu til úr sjálfum sér hinn biblíulega góða hirðið.

En við vitum vel núna að þeir voru engir góðir hirðar eins og  í biblíudæmisögum. Þeir voru ágörn  fífl á feigðarflani með fjöregg heilar þjóð.  Við vitum líka IMF sem núna liðkar til  með lánum fyrir aðkomu erlendra fjárfesta er ekki góði hirðirinn nema fyrir fjármagnseigendur, það höfum við Íslendingar freklega séð þegar IMF var í hlutverki eins konar handrukkara fyrir meintar Icesave skuldir Íslendinga. Skuldir sem við neitum að bera ábyrgð á, lán frá Bretum og Hollendingum sem við vildum ekki taka. 

Við skulum hafa það í huga að það  erlenda fé sem hingað er rekið á beit  á íslenska afrétti er ekki íslensk bændaeign. 

Það má gjarnan selja sumar eigur ríkissjóðs en það gildir ekki sama um Landsvirkjun. Það  gildir ekki heldur það sama um íslensk fiskimið.  Það má ekki selja íslenska fossa og það má ekki selja íslensk fjöll. Landsvirkjun er fyrirtækið sem fékk umráðarétt og nýtingarétt yfir stórum hluta af íslenska hálendinu og greiddi ekkert fyrir það. Einfaldlega vegna þess að þetta er fyrirtæki í þjóðareign, fyrirtæki sem nýtir auðlindir Íslands og er í eigu og undir yfirráðum íslensku þjóðarinnar. 

Það er allt í lagi að einkafyrirtæki virki bæjarlæki á Íslandi en það er verulega mikið að því að einkafyrirtæki í eigu fjárfestingasjóða ráðskist með fjöregg íslensku þjóðarinnar og komist yfir þau í ástandi sjokkkapítalisma eins og núna ríkir á Íslandi.  Það versta sem getur gerst í þeirri stöðu sem við erum í núna er að hér rísi upp nýlenda og hjálenda, ekki stýrt frá Breska heimsveldinu eða öðrum nýlenduveldum sem nú hafa hnigið í valinn heldur stýrt af heimsveldi kasínókapitalista sem staðsetja sig á aflandseyjum og tappa verðmætum af samfélögum eins og afætur. En það er ekkert betra þá að fjárfestirinn heiti lífeyrissjóður Verslunarmanna í dag, það er opnun og bein hrösunarbraut í  viðvarandi ástand spilaborgarskrípahagkerfis.

Við lifum á tímum stórra talna. Svo stórra að við skiljum þær ekki. Við skiljum heldur ekki að einn daginn var allt í lukkunnar velstandi, staða ríkisstjóðs sterk og engar skuldir eins og forsætisráðherrann þáverandi sagði í nýársávarpi árið 2008. Svo á svipstundu þá snerist allt á hvolf og við allt í einu sögð farin að skulda óhemju mikla peninga. Við vitum ekkert í hvað þessir peningar sem einkavæddir íslenskir bankar fengu frá fólki erlendis fóru, ekki annað en það að við höfum aldrei séð þessa peninga og könnumst ekkert við að þeir hafi borist til Íslands eða verið notaðir hér. Okkur skilst að þetta sé einhvers konar risavaxið ponzi  scheme eða pýramídaviðskipti sem byggja á blöffi og að þessu hafi staðið þrjátíu karlar og þrjár konur. Fólk sem flest er að ég best veit ekki einu sinni búsett hérna á Íslandi lengur.  

Það var í vikunni í fréttum að Lífeyrissjóður Verslunarmanna vildi kaupa Landsvirkjun. Það er ekkert að því að íslenskir lífeyrissjóðir fjárfesti í arðvænlegum fyrirtækjum á Íslandi og láni fé til framkvæmda sem afar líklegt er að séu mjög ábatasamar þegar til langs tíma er litið. 

En síðan hvenær var ríkisfyrirtækið Landvirkjun til sölu?
Eða er Lífeyrirsjóður Verslunarmanna í sömu sporum og þeir hrægammar sem núna voma yfir íslensku atvinnulífi?

Það er verulega mikið að því að Lífeyrissjóður Verslunarmanna eða einhver annar fjárfestingarsjóður  hvort sem hann er erlendur eða innlendur sölsi undir sig orkuauðlindir íslensku þjóðarinnar. Lífeyrissjóður Verslunarmanna er raunar svo undarlega rekinn að ekki einu sinni stjórnarmenn VR fá   upplýsingar

Það er raunar áhugavert að rifja upp og fá yfirlit yfir fjárfestingu lífeyrissjóða í álverum á Íslandi,sjá þessa grein frá júní 2001.

Lífeyrissjóður Verslunarmanna má mín vegna byggja hátæknieinkaspítala sem er í eigu lífeyrissjóðsins eða kaupa Orkuhúsið af læknunum sem reka þar einkaskurðstofur með gengistryggðum lánum.  Það færir ekki auðlindir Íslendinga til einkafjárfestingasjóðs og það býr til atvinnu fyrir heilbrigðisstarfsfólk á Íslandi og ef það er ekki grundvöllur fyrir slíka þjónustu meðal landsmanna þá má alveg mín vegna fara út í lækningatúrisma og samninga við heilbrigðisyfirvöld á hinum Norðurlöndunum. Það er í raun heillandi að hingað komi fólk til að fá meina sinna bót.  

Það bendir allt til þess að við þurfum að standa vörð um íslenskar orkuauðlindir næstu ár til að hindra að veruleg mistök verði gerð, örlagarík mistök eins og gerð voru við kvótakerfið og einkavæðingu bankanna, mistök sem eru ekki mistök frá sjónarhóli þeirra sem fengu gjafakvótann, mistök sem eru ekki mistök fjá sjónarhóli þeirra sem fengu peningagerðarvélar samfélagsins gefins heldur mistök sem eru mistök og raunar voðaverk gagnvart íslenskum almenningi.

Það má vel gagnrýna orkufyrirtæki í opinberri eigu. Og það er vissulega margt að því hvernig orkumál hafa verið rekin á Íslandi undanfarin ár. Ketill á orkublogginu gerir grein fyrir því m.a. í þessu bloggi Orkustefnan

Það hagkerfi sem við höfum búið við og sem hrundi  kollsteypist yfir okkur einkennist af því að gróðinn var einkavæddur og fluttur í slumpum út úr skattaradar Ríkissjóðs Íslands en tapið er og verður þjóðnýtt og leggst yfir almenning á Íslandi eins og mara. Það er ekki einu sinni svo að okkur sé boðið upp á að semja um skuldir gjaldþrota ríkissjóðs heldur höfum við stjórnvöld sem semja upp á gálgafrest þannig að við getum á hverjum degi horf fram nýjan dag og reiknað út hvað vaxtaklukka Icesave hefur tifað mikið um nóttina og aukið við þá möru sem þegar hvíldi á okkur.

Ef einhver minnist á einhvers konar þjóðnýtingu og þjóðareign á öðru en tapi þá liggur við að ýtt sé á neyðarhnappa til að kalla strax  á hryðjuverkalöggu. Ef einhver mótmælir því að yfirráðin yfir orkulindum Íslendinga séu seld til erlendra gullgrafara eins og gerðist í HS Orku dæminu þá stendur ekki á svörum að vitna í að svona verði þetta að vera samkvæmt íslenskum lögum og íslensku lögin verði að vera svona af því þau séu bara sniðin eftir evrópulögum og Íslendingar verði að taka þau upp. Þessi röksemd er borin á borð fyrir okkur á sama tíma og bresk stjórnvöld beita hryðjuverkalögum á Íslendinga til að tryggja hagsmuni þeirra  fjármagnseigenda sem áttu fé í bönkum þar í landi.

Ber okkur að bugta okkur undir hryðjuverkalögum Breta en sitja aðgerðarlaus hjá á meðan íslenskur almenningur er rændur  auðlindum sínum og yfirráðum yfir íslensku landi?  

Okkur er gert að trúa því að þessi evrópíslensku  lög séu  til að auka samkeppni í orkugeiranum en hverjum manni sem sjá vill það ljóst að þar  verður alltaf fákeppni og veruleg hætta á einokun og hringamyndun í orkugeiranum  og raunar er sterkasta tryggingin fyrir að svo verði ekki þ.e. að einokun verði með tímanum  þannig að orkunotandinn (álver) eigi líka orkuverin (auðvitað í gegnum spagettinet aflandsskúffufyrirtækja til að leyna eignarhaldinu)  að þau séu í opinberri eigu, þau séu í eigu aðila sem starfa á svæðinu og búa þar og nýta auðlindina á skynsamlegan hátt og dreifa arðseminni af iðjunni út um samfélagið.

Arður af auðlind dreifist ekki út um samfélagið ef íslensk orkufyrirtæki komast úr opinberri eigu. Þannig var það ekki með fiskveiðikvótann.  Þorskastríðin virðast hafa verið háð til að tryggja hagsmuni útgerðarmanna, það var ekki verið að tryggja réttindi og yfirráð almennings á Íslandi yfir fiskveiðiauðlindinni þrátt fyrir  skrúðmælgi í íslenskum lögum.

Það er líka skrúðmælgi í lögum núna og fólkið sem notar svona rök: "það er ekkert verið að selja auðlindina, ekkert verið að selja landið, bara einkaleyfi til orkuframkvæmda á ákveðnu svæði" er að blekkja bæði sjálfa sig og aðra Íslendinga. Það er verið að selja landið og yfirráð yfir landinu og svíkja íslenska alþýðu með svona samningum.

Það er núna verið að reyna að svíkja fólk og blekkja á sama hátt og gert var með einkavæðingu bankanna og á sama hátt og gert var með útgerðarmannakvótakerfinu. Það er verið að færa verðmæti og ákvörðunarvald yfir fyrirtækjum sem langskynsamlegast er að sé í samfélagseigu til aðila sem keppast við að ná í peningalegan 1000% gróða (já þú last rétt, eitt þúsund prósent gróða

Rétturinn til að veiða fisk á Íslandsmiðum var gefinn útgerðarmönnum, þeir seldu hann fram og til baka og vissulega hafði það hagræði fyrir fiskiðnaðinn í för með sér en það lagði nokkur sjávarþorf í rúst. Og í heimi þar sem peningar og fjármagn renna hömlulaust eins og Skeiðarárhlaup á milli landa þá getur vel verið núna að megnið af kvótanum hafi í hlaupinu mikla fyrir ári síðan borist langt út fyrir íslenska landhelgi og sé núna eign einhverra gullgrafara og vogunarsjóða. Það er raunar ekkert annað í stöðunni eins og er fyrir íslenskan almenning og það er að taka þennan kvóta til baka eða skattleggja hann eins og leigutekjur af auðlindinni en gera það ekki allt í einu heldur smán saman og í sem mestri sátt við þá sem stunda útgerð og fiskveiðar og fiskvinnslu hér á landi.

Það er hætta á að á næstu árum og kannski jafnvel fyrr en okkur grunar og okkur að óvörum verði sama voðaverkið unnið varðandi íslenskar orkuauðlindir og var gert í fyrsta lagi með kvótakerfinu og í öðru lagi með einkavæðingu bankanna. 

Það má kannski rifja upp núna að Helgi Hjörvar sem einmitt í dag var kosinn formaður Norðurlandaráðs skrifaði greinar í blöð rétt fyrir Hrunið  þar sem hann vildi selja virkjanir og búa til eitthvað sem hann kallaði "Sjóð handa komandi kynslóðum".

 Sjá hérna grein og blogg mitt um hugmyndir Helga Hjörvars

Sóknarfæri að selja virkjanir - mbl.is

Að losa peninga - Raufarhafnarstemming hjá Helga Hjörvar - salvor ...

 Jakóbína ásakar Helga Hjörvar um mútur og hefur skrifað bréf til Norðurlandaráðs. Henni finnst 900 þúsund framlag í kosningasjóð frá Baugi Group til Helga vera á sama plani og bleyjurnar og tobleronið hjá Monu Salin. Sjá bloggin  Vita Norðurlöndin um múturnar?

Þó ég viti vel að það má kaupa fullt af bleyjum fyrir 900 þúsund þá held ég ekki að framlag í kosningasjóð sé mútur. En Helgi Hjörvar gekk erinda annarra en íslensks almennings þegar hann skrifaði þessar greinar.

Ég skrifaði eftirfarandi athugasemd við blogg Jakóbínu:

Ég las aftur yfir það sem ég bloggaði um þessar hugmyndir Helga, hugmyndir sem hann setti fram einmitt þegar allt stefndi í hrun. Helgi sagði  þá að sala á Kárahnjúkavirkjun yrði  "hvati fyrir frekari framrás í orkuiðnaði og útrás með tilkomu nýrra fjárfesta" 

Vá hvað ég er fegin að það var ekki þjösnast við að selja Kárahnjúkavirkjun til þessara fjárfesta rétt fyrir Hrunið eins og Helgi Hjörvar vildi. Þeir hefðu borgað á sama hátt og þeir borguðu allt sem þeir keyptu - með kúluláni í eigin banka. Mikið væri það skelfileg staða ef við hefðum flýtt okkur að fara að ráðum Helga. Þetta kallaði Helgi á þessum tíma "Sjóður handa komandi kynslóðum". Við höfum nefnilega í augnablikinu alveg nóg af sjóðum handa komandi kynslóðum. Icesave er þannig sjóður. Hann er bara mínus sjóður handa komandi kynslóðum. Miklir eru galdrar þeirra Debets og Kredits.

 Ragnar Önundarson í Silfri Egils

Leggur til að lífeyrissjóðirnir kaupi Landsvirkjun - Frétt - AMX

 

En mér finnst þessi hugmynd að horfa langt fram í tímann og gera fimm ára áætlanir, að samhæfa krafta í stóru kerfi vera heillandi og eiga líka við í dag en það þarf öðruvísi áætlanir og öðruvísi sýn á framleiðslu og hagkerfi og samfélög. Við lifum á tímum sem eru einmitt andstæðan við hið miðstýrða á öllum sviðum og þegar við spáum í framtíðina og gerum  plön þá verður við að skilja og skynja  stóru línurnar og hver sú  þróun sem við getum  ekki breytt sjálf og hvað er óumflýjanlegt og hverju í framtíðinni er hægt að breyta.

Raunar held ég á tímum mikilla umbreytinga eins og við lifum á núna þá eigi hvorki einstaklingar, samfélög eða fyrirtæki að ímynda sér að þau geti breytt miklu, þau geta í mesta lagi hægt á þróuninni nú eða flýtt henni,  þetta er frekar spurning um að þjálfa með sér innsæi til að horfa fram á við og haga sínum rekstri og stöðu miðað við framtíðarspá og skipuleggja rekstur og starfshætti þannig að það sé hægt að breyta á hárréttum tíma um aðferðir og vinnslu - ekki of snemma, ekki áður en þörfin eða markaðurinn er fyrir hendi - ekki of seint, ekki fjárfesta í tækni gærdagsins til að vinna í á morgun. Þessi lífsspeki mín mun vera kölluð technological determinism þegar sagnfræðingar og félagsfræðingar eru að rýna í baksýnisspegil.

Í nýlegu erindi flutti stjórnandi Google Eric Schmidt sína sýn á hvernig Internetið yrði eftir fimm ár. Sjá hérna Google's Eric Schmidt on What the Web Will Look Like in 5 Years

þetta vídeó er lítill úrdráttur úr erindi hans, unnið í notar tubechop.com

Það sem verður til almenningsnota eftir fimm ár er reynda nú þegar í notkun af ákveðnum hópum og með því að skoða hegðun þeirra hópa þá má spá fram í tímann. Eric Schmidt mælir með að við fylgjumst með táningum, þeir eru núna að búa sig undir vinnuaðferðir og samskiptaaðferðir sem eru eins og þau nota Netið í dag. Ég held reyndar að ennþá betri hópur til að fylgjast með séu þeir sem lifa og starfa í hringiðu tækninnar, "Go with the geeks", fylgjast með þeim sem búa til efni og verkfæri núna fyrir Netheima, ekki síst þeim sem lifa og hrærast í heimi opins hugbúnaðar og opinnar miðlunar á efni. 

Það kemur reyndar ekkert á óvart í þessari framtíðarspá Google mannsins og þetta er ekki framtíðarspá fyrir Ísland í dag heldur veruleiki margra, veruleiki flestra ungmenna á Íslandi. Það eru hins vegar ekki nógu margir sem komnir eru á miðjan aldur sem átta sig á því og það er þess vegna fínt að hlusta á þennan úrdrátt úr erindi Google mannsins.  Aðgengi að Interneti er hér almennt og notkun mikil og flestir hafa aðgang að háhraðasambandi.

Það sem stendur upp úr er það sem við sem fylgjumst með Netinu vitum, það að vægi stóru miðlanna er að hverfa og það er efni sem notendur framleiða sjálfir og endurblanda sín á milli sem er það svið sem vex mest. Og það er ekki framleiðsla á texta fyrst og fremst, það er vídeóefni sem er í hröðustum uppgangi, vídeóefni sem miðlað er og búið til af jafningjum. Svo er enskan á undanhaldi sem mál Internetsins og það verður ekki íslenska sem tekur þar við heldur mandarin kínverska. Raunar held ég að það muni myndast smán saman eins konar myndmáls táknmál Internetsins með mörg hundruð táknum. Það er þegar í bullandi gerjun, nú eru t.d. tákn fyrir hluti eins og RSS. 

Ég held að þessir hnappar sem nú eru á mörgum vefsíðum "senda á facebook" séu fyrirboði um það sem koma skal þ.e. vefþjónustur sem eru samtengdar þannig að notandinn hann endurblandar efninu og sendir það áfram eftir að hafa breytt því (einfaldasta er að skrifa athugasemd með frétt og senda á facebook) og er með sinn eigin straum (mín síða á facebook er dæmi um eigin straum). Mörg vefverkfæri verða auk þess sjálfvirk og það er vísbending um framtíðina svona semantic web verkfæri t.d. þegar youtube stingur upp á vídeóum fyrir okkur að skoða miðað við hvaða leitarorð við höfum slegið inn fyrir vídeó í fortíðinni og hvað við höfum merkt sem eftirlætisefni. Það er líka vísbending um framtíðina hvernig Facebook er núna að velja hvað við sjáum af  straumum og boðum þeirra sem eru á vinalista.

Ef ég vík aftur að fimm ára áætlunum þá held ég að það sé réttur tími núna til að reyna að rýna í kristalskúlu framtíðarinnar og sá í hvað muni á næstu fimm árum  gerast í samskiptatækni heimsins, framleiðslukerfum og valdajafnvægi sem hefur áhrif á stöðu Íslendinga í Netheimum.

Í seinni heimsstyrjöldinni þá fóru skipalestir frá Íslandi yfir hafið með vistir, skipin fylgdust að og herskip gættu lestarinnar því alltaf var hætta á óvinaárás og skipalestir voru skotmark þeirra sem vildu hindra aðflutning vista. Ef einhvern tíma kemur aftur til ófriðar á Atlantshafi þá munu sæstrengirnir eða einhverjar samgönguæðar Internetsins verða skotmark þeirra sem vilja lama og eyðileggja samfélag. Eftir því sem samfélagið verður samtengdara og tæknivæddara þeim mun viðkvæmara er það fyrir skakkaföllum sem trufla samskiptin. Ég skrifaði blogg um það  fyrir tveimur árum , sjá hérna Google Earth, óþokkar og þjóðaröryggi 

Það er  mikilvægt að skoða núna hversu varðir eða óvarðir sæstrengirnir eru en það er líka mikilvægt að skoða  hver ræður yfir þeim og hvernig er háttað aðgangi og verðlagningu á sendingum eftir þessum strengjum.  Hver á þessa strengi, hver notar þá og hvernig er þjónustan verðlögð? 

Ein söguskýring á niðurlægingu og eymd Íslendinga fyrr á öldum er sú að fólkið sem hér bjó hafi misst forræðið yfir flutningum til og frá landinu. Skógar hafi hér ekki verið svo miklir að hafgeng skip mætti smíða og Íslendingar því orðið háðir erlendum mönnum  um aðdrætti.  Í Gamla-Sáttmála hversu ábyggilegur sem hann nú er mun hafa verið ákvæði um að sex hafskip komi til landsins á  hverju ári.

Núna er gámaöld og skip sigla frá og til lands hlaðin gámum.  Margar flugvélar fara til og frá landsins á hverjum degi.  

Það getur verið að tækninni fleygi þannig fram að það verði meira en stafræn gögn sem flytjast með sæstrengjum í næstu framtíð. Einu sinni voru uppi hugmyndir um orkusæstreng til Bretlands eða/og Hollands.  

Svona leikur með hreyfingu og tíma er spennandi og vekur upp hugleiðingar um hvað er líf og hvað eru minningar og hvað er tími.  

Það er frekar einfalt að gera slíkar myndir, það þarf ekkert nema ímyndunarafl og vefmyndavél tengda við tölvu. Svo þarf líka leikmuni og persónur og leikendur en það þarf ekki að vera dýrt, persónur og leikendur má skapa úr einum leirpakka sem kostar kannski innan við 500 krónur og svo er hægt að nota als konar nýstárlega leikmuni t.d. post-it miða eins og í þessu:

Hér er eitt stop motion í viðbót 

 svo má líka  búa til list með því að klippa út úr gömlum notuðum pappakössum:

 Hérna er tónlistarmyndband  með Stop motion tækni

Annað tónlistarmyndband með stop motion tækni

Svo er líka hægt að búa til úr tölvugrafík 

Hér er sagan af því hvernig vídeóið fyrir ofan var búið til

Making of 'The Seed' from Johnny Kelly on Vimeo.

Hér er um litina

svo er hérna örkennsla í öllum gerðum kvikmynda - auðvitað gerð í stop motion (tvívíð teiknimynd)

Í þessari grein Gjaldþrot Seðlabanka Íslands og Toronto Dominion er því haldið fram að Seðlabankinn hafi látið undan þrýstingi  eins manns Beat Siegenthaler og gefið út  á níu mánuðum ársins 2008 hátt í 200 milljarða króna í innstæðubréfum og það hafi orðið til þess að lausafé sogaðist út úr íslensku bönkunum og inní Seðlabankann, þetta hafi svo skapað lausafjárvandræði hjá íslensku bönkunum og  peningunum verið komið aftur frá Seðlabankanum til viðskiptabankanna með  „ástarbréfaviðskiptum“.

Sjá einnig hérna um ástarbréfin  Vísir - Ástarbréf Seðlabankans verstu mistökin fyrir hrun og blogg Gauta og einnig úttekt Pressuúttekt Ólafs Arnarsonar: Hvernig varð Seðlabankinn gjaldþrota...

Ég þekki ekkert til ástarbréfaviðskipta milli banka og hafði raunar aldrei heyrt þetta orð notað fyrr en Davíð Oddsson sagði frá í sjónvarpsviðtali þegar Glitnir féll og Seðlabankinn var ásakaður um að lána honum ekki að þeir í Glitni hefðu ekki getað sett nein veð, bara boðið ástarbréf sem ómögulegt væri fyrir Seðlabankann að taka sem veð.

En er rétt að Seðlabankinn hafi fyrstu mánuði ársins 2008 ausið fé í bankana án þess að fá neinar tryggingar - nema ástarbréf?

 Í myndböndunum hér fyrir ofan er rætt  við Michael Hudson. Í fyrra myndbandinu ræðir hann um hið gríðarlega alvarlega ástand í Lettlandi en í því seinna um ástandið á Íslandi. Hudson hallmælir sænskum afskiptum í Lettlandi og nefnir þetta nýtt lénsskipulag (neofeudalism). 

Í skilgreiningu á neofeudalism segir: "The concept is one in which government policies are instituted with the effect (deliberate or otherwise) of systematically increasing the weath gap between the rich and the poor while increasing the power of the rich and decreasing the power of the poor ."

Sú áþján sem núna er lögð á  almenning í  Lettlandi er ógnvænleg og óréttlát og Norðurlöndum og öðrum Evrópuþjóðum til skammar. Vonandi bera Íslendingar gæfu til að vera sömu talsmenn og bandamenn Lettlands núna eins og þeir voru í janúar 1991 þegar  leit út fyrir að Sovétstjórnvöld myndu bæla niður sjálfstæðisbaráttu Eystrasaltsríkjanna með innrásarher.

  Rifjum upp brot úr þeirri sögu, söguna af því hvers vegna Jón Baldvin þáverandi utanríkisráðherra Íslendinga varð nánast þjóðhetja í Litháen og  fleir Eystrasaltsríkjum : 

"Landsbergis, forseti Litháens, hafði hringt um miðja nótt og sagt Jóni Baldvini að ef hann meinaði nokkurn skapaðan hlut með því sem hann hefði verið að segja um rétt Eystrasaltsþjóðanna til sjálfstæðis yrði hann að mæta á staðinn. Sagði Landsbergis að það skipti máli að utanríkisráðherra NATO-ríkis sýndi samstöðu í verki. Mun Landsbergis hafa hringt í fleiri erlenda áhrifamenn til að biðja þá um að koma en Jón Baldvin var sá eini sem brást við. Afleiðingin er sú að í Vilníus, höfuðborg Litháens, er að finna götu sem ber nafn Íslands og torgið þar sem utanríkisráðuneytið eistneska stendur í Tallinn er líka nefnt eftir Íslandi."

Myndin er af því þegar Jón Baldvin og utanríkisráðherra Eistlands undirrituðu yfirlýsingu á blaðamannafundi í Tallinn. Skömmu seinna hófst skothríð.

Þá var yfirvofandi stríð í Lettlandi  en núna er líka yfirvofandi stríð. Núna aðeins 17 árum seinna er aftur neyðarástand í Lettlandi og það er ráðist inn í landið og Lettar eru hnepptir í skuldafangelsi.  Fyrir 17 árum voru óvinirnir rússnesk stjórnvöld. Núna eru óvinirnir sænskir bankamenn. Hudson segir okkur frá nöturlegri stöðu. 

Jón Baldvin firrtist við þegar Hudson sagði frá hve grátt leikin Eystrasaltslöndin eru  og segir í þessari grein  Hugleiðing í tilefni af Hudson: Viðbrögð við heimskreppu að Eystrasaltslöndin geti sjálfum sér um kennt, þau hafi farið eftir auðvaldsmódeli USA en ekki eftir norrænu velferðarmódeli þegar þau byggðu upp sitt samfélag.  En Jón Baldvin og þið hinir sem einu sinni voruð eldhugar og hugsjónamenn alþýðunnar og þeyttust um Ísland á rauðu ljósi og spurðum "Hver á Ísland?", hafið þið verið utan Norðurlandanna undarfarna áratugi? Hvar er þetta norræna velferðarsamfélag á Íslandi undanfarinna ára?  Ég lít yfir söguna og sviðið og ég sé ekkert annað en helsjúkt spilaborgarsamfélag þar sem völdin voru fengin í hendur örfárra manna sem stundum voru svo ófyrirleitnir að það líkist því helst að þeir hafi verið eins konar sækópatar, menn sem vita ekki og skynja ekki hvað samhygð með öðru fólki er. 

Það er komin tími til fyrir Norðurlönd að viðurkenna ábyrgð sína gagnvart ástandinu núna í Eystrasaltslöndum, Norðurlöndin hafa ausið inn lánsfé í þessi lönd og núna þegar allt leggst á hliðina í þessum löndum þá geta fyrirtæki þar ekki staðið í skilum.  Mikið eru um að norræn framleiðslufyrirtæki hafi flutt sig þangað, sennilega er mikið af því sem hér er selt undir vörumerki 66 Norður framleitt í Lettlandi. Hér er grein um ferð Samtaka Iðnaðarins árið 2004 til Lettlands lýsir öðruvísi aðstæðum er nú eru þar í landi. 

Eftir fall Sovétríkjanna þá tóku Norðurlöndin Eystrasaltsríkin í nokkurs konar fóstur og usu yfir þau lánsfé.  Norrænir stjórnmálamenn lögðu kapp á að byggja upp bandalag við Eystrasaltsríkin, það eru verulegir hernaðarlegir og stjórnmálalegir hagsmunir auk þess sem ríkin eru svipuð. Á ferðum mínum í Eystrasaltslöndum þá hef ég fundið að það  var norrænt velferðarsamfélag sem var fyrirmynd Eystrasaltslandanna og á tímum Ráðstjórnarríkjanna þá var Finnland fyrirheitna landið  hjá fólki í Eistlandi því finnska er líkt mál og eistneska og fólk þar gat horft á finnska sjónvarpið. Það var mikil aðdáun og velvilji á norrænni menningu og norrænu samfélagi í þessum löndum

Það er ekki að sjá að það sé mikið skjól fyrir Lettland í Evrópubandalaginu núna. Það næðir um almenning í Lettlandi og það næðir raunar um almenning í öllum löndum Evrópu og í USA. En á meðan þá sjáum við stjórnmálamenn í örvæntingu vera að bjarga kerfi sem löngu er hrunið og þeir eru ekki að bjarga almenningi. Þeir eru að bjarga skuldakröfum. Þeir eru að ganga erinda lánardrottna í kerfi sem er hrunið og eina skynsamlega og réttláta leiðin er að semja upp á nýtt um allar kröfur.

Lettland og Ísland eru að mörgu leyti í sömu stöðu núna.

Á Íslandi er svo óburðug ríkisstjórn núna að hún megnar ekki að tala máli almennings á Íslands á alþjóðavettvangi.

"Við þurfum að sættast við alþjóðasamfélagið" segja ráðherrar í ríkisstjórn Jóhönnu. En sjá þeir ekki að sú sátt sem þeir hafa í huga er sátt við lánardrottna örfárra íslenskra bankaeigenda, sátt við skuldheimtumenn sem búa núna  til kröfur á íslenskan almenning með sömu göldrum og þeir bjuggu til loftbólupeninga í trylltu og spilltu fjármálakerfi.  

Við vöknuðum einn daginn upp og var sagt að við værum stórskuldug, við skulduðum ævintýralega háar upphæðir í útlöndum. 

Ég skil vel að ég sé ábyrg fyrir þeim lánum sem ég tek til minna eigin framkvæmda og ég skil líka vel að íslensk þjóð sé ábyrg fyrir þeim lánum sem eru tekin til uppbyggingar á Íslandi. Þess vegna verður að huga vel að þeim lánum og alls ekki taka lán til atvinnuframkvæmda nema hagkvæmniútreikningar sýni að  rekstur sé svo arðbær að  auðvelt verði að greiða upp lánin. Þess vegna ætti ekki að taka lán til samneyslu  nema  líklegt sé  á að skatttekjur framtíðarinnar dugi  til að greiða þau lán.  Ég viðurkenni líka að við sem þjóð séum ábyrg fyrir fé sem  hingað kom í gegnum útrásarvíkinga og sett var í uppbyggingu á Íslandi, jafnvel þó það hafi verið afar fáránleg uppbygging í verslunarkringlum og mörg þúsund tómum íbúðum. En ég viðurkenni allls, alls ekki að almenningur á Íslandi sé ábyrgur fyrir fé sem tekið var að láni í Bretlandi og notað í einhver fjárglæfraævintýri þar í landi m.a. til að kaupa upp breskar verslunarkeðjur og fyrirtæki. Þaðan af síður viðurkenni ég ábyrgð mína á glæpsamlegri og siðspilltri hegðun fjármagnshöndlara sem fluttu fé frá Bretlandi í skattaskjól í aflandseyjum og skálkaskjól hér og þar um  heiminn.

Það eru landráð hjá íslenskum ráðamönnum að skrifa upp á lán sem þröngvað er upp á íslenska þjóð, lán sem vafi leikur á að Íslendingum beri að greiða og lán sem engin möguleiki virðist vera á að borga til baka. 

Það eru fáar góðar fréttir í dag ári eftir hrunræðu Geirs. Ég er búin undir að það haldi allt áfram að hrynja í langan tíma, þannig er um stór og flókin kerfi, bylgjuhreyfingin er lengi að ganga yfir. En það er gott að heyra af því að gengi íslensku krónunnar skuli hafa styrkst um 0,45% í dag. Þetta er samt feikfrétt vegna þess að það eru ennþá gríðarmiklar gjaldeyrishömlur og ekkert fyrirsjáanlegt að um þær geti losnað í bráð. Við erum nú í skjóli krónunnar en jafnframt í fjötrum hennar vegna verðtryggingar- og gengistryggingarbindinga í lánum. Svona feikfréttir eru uppfyllingarefni fjölmiðla núna milli hryllingfréttanna. Ég ætlaði að toppa þessa frétt Moggans með annarri jákvæðri frétt með að fletta upp genginu á deCode og upplýsa að það hefði hækkað um mörg prósent milli daga en þegja um að það hefði hrapað niður í næstum ekki neitt. En ég gat það ekki því einmitt í dag hefur gengi deCode lækkað um 3.71 % og er orðið 0,36.  Þannig get ég ekki gert eins og Mogginn, flutt endalausar góðar fréttir af þegar deCode hækkar um eihver sent til eða frá. En kannski hækkar DeCode á morgun um það sama og það lækkaði um í dag og þá get ég bloggað um að þetta sé allt að koma hjá því fyrirtæki. 

Það eru ekki margar jákvæðar fréttir á Íslandi í dag, núna þegar hættuleg svínainflúensa æðir um landið og ríkisstjórnin er að þvinga Alþingi til að skrifa undir nauðasamninga vegna Icesave og atvinnufyrirtæki og einstaklingar eru að kikna undan skuldaböggum. Lýðheilsustöð gengst einmitt þessa stundina fyrir ráðstefnunni "Getur umfjöllun fjölmiðla skaðað velferð fólks?" og þykir mér efni ráðstefnunnar ansi forvitnilegt en á vef Lýðheilsustofnunar segir:

Túlkun fjölmiðla á viðfangsefninu hverju sinni hefur áhrif á upplifun fólks á því efni sem fjallað er um. Í ófromlegum könnunum sem gerðar hafa verið á hlutfalli milli jákvæðra og neikvæðra frétta kemur í ljós að jákvætt framsettar fréttir eru í miklum minnihluta. Í allri umfjöllun er hægt að líta á málefnin frá ólíku sjónarhorni og setja umfjöllun fram með mismunandi hætti.

Afhverju er það t.d. meira fréttnæmt að ákveðið hlutfall Íslendinga vilji flytja af landi brott en ekki fréttnæmt allur sá fjöldi sem vill vera um kyrrt eða velur að flytja til Íslands á sama tíma?

Á málþinginu Fjölmiðlar og lýðheilsa verður m.a. leitað svara við eftirfarandi spurningum:

• Afhverju nær neikvæð umfjöllun oftar upp á yfirborðið en sú jákvæða?
• Hvaða áhrif hefur neikvæð umfjöllun á líðan almennings?
• Hvert er hlutverk fjölmiðla á umbrotatímum?

Ég velti fyrir mér hvernig fréttaflutningur af svínaflensunni væri ef það væri lögð áhersla á að sá hið jákvæða í stöðunni og hilma yfir hversu alvarlegt ástandið væri. Hvernig væru jákvæðu og uppbyggilegu fréttirnar ef hræðilega alvarleg drepsótt gengi yfir landið? Myndu fyrirsagnirnar ef til vill verða þessar:

"Enginn dó í dag af flensunni, heilbrigðisyfirvöld ráða við ástandið og stýra þessu alveg"
"Getum sparað stórar upphæðir í bóluefni, þurfum ekki að kaupa bóluefni því flensan er gengin yfir"

Fyrir Hrunið var furðulegt ástand í  fjölmiðlum. Forsætisráðherra laug að okkur á hverjum degi. Við sáum kreppuna læsast um okkur en forsætisráðherra kallaði þetta mótvind. En vill lýðheilsustöð virkilega að stjórnmálamenn og fjölmiðlar taki aftur höndum saman og ljúgi og ljúgi. Segi okkur að ástandið sé gott og allt að batna og  undir stjórn úrræðagóðra manna?

Hér er byrjun á grein sem birtist í Financial Times um kreppufréttamennsku á Íslandi

Iceland urges media to spin news and lift nation's gloom

By Andrew Jack in London

Published: October 16 2009 03:00 | Last updated: October 16 2009 03:00

Iceland's media have been told to put a more positive spin on the news because of fears they could intensify the gloom that has descended on the nation since its banks collapsed last year and sent a thriving economy into a tailspin.

Amid fears that collective funk could lead to long-term health problems for the small and tight-knit population, the state Public Health Institute is trying to "re-educate" news organisations to be more "constructive" in their coverage.

"The media are too negative," says Gudjon Magnusson, professor of public health at Reykjavik University, who has worked with radio broadcasters to injectpositive stories into breakfast-time news programmes.

The officials say they recognise the importance of media freedom, and understand why journalists who did not foresee the crisis are now being critical, but they are anxious to implement lessons learnt by neighbouring countries - all of which have a reputation for a morose outlook - in previous economic shocks.

Fyrsta bloggið mitt fyrir átta árum 1. apríl 2001  var einmitt um fréttir. Best ég lími það inn hérna, það eru góðir partar í því sem eiga við í dag:

  fréttum er þetta helst....

Stundum horfi ég á fréttir í sjónvarpinu, oftast þannig að ég sé slitrur úr fréttatíma því ég hef ekki þolinmæði til að sitja undir heilum fréttatíma, finnst svo pirrandi að geta ekki hraðspólað yfir það sem mér finnst ekki áhugavert og þessi samsetning á hvað er fréttnæmt á hverjum degi sem sett er í einn fréttapakka höfðar einhvern veginn ekki til mín.

Svo er ég eiginlega ekki sannfærð lengur um að aðaltilgangur frétta sé miðlun upplýsinga.. held það verði að skoða á hvers vegum fréttamiðill er og spá í hvað vakir fyrir þeim aðilum. Ég held að það hljóti alltaf að vera að hafa áhrif... þó ekki sé nema með trú á það að viðtakendur frétta séu einhverju bættari í lífi sínu og hegði sér eða hugsi öðruvísi vegna þess að þeir heyrðu fréttirnar.

Boðun fagnaðarerindis, hámörkun ágóða eða viðhald þjóðríkis

Fréttamiðlar sem reknir eru af trúfélögum eða einhvers konar hreyfingum hafa væntanlega þann tilgang að snúa sem flestum á sitt band, sýna fram á ágæti þeirra hugmynda og hornsteina sem hreyfingin hvílir á og sýna hvers konar glapstigu þeir feta sem ekki eru rétttrúaðir. Ekki síst miða slíkir miðlar að því að styrkja samkennd hópsins og sýna hversu miklu betra er að vera innan hans en utan og hegða sér eins og til er ætlast. Allt þetta miðar að því að viðhalda og efla það samfélag eða hreyfingu sem stendur að fréttamiðlinum.

Sumir fréttamiðlar eru reknir af hagsmunaaðilum í viðskiptalífi og er endanlegur tilgangur þá væntanlega að hámarka einhvers konar ágóða og selja vörur. Þó því sé haldið fram að þær fréttastofur séu frjálsar og óháðar þá finnst mér ólíklegt að hnjóðsyrði og níð um eigendur og þær vörur sem þeir selja séu vel liðnar. Ef fréttirnar eru líka eins konar agn til að ginna áhorfendur til að sitja undir auglýsingainnskotum sem skapa tekjurnar þá er líklegt að fréttaflutningi sé hagað þannig að mörk auglýsinga og upplýsinga máist út og allt gangi út á sem mest áhorf og kostun.

En hvað með ríkisfjölmiðla? Er það ekki rödd þjóðarinnar sem hljómar þar - sjálf þjóðarsálin sem þar er á sveimi og endurvarpar því sem hollt er fyrir okkur að vita um atburði líðandi stundar. Tja... ég er ekki alveg viss... Stundum finnst mér eins og fréttaskammtarnir sem dælt er í æðar okkar á hverjum degi séu helst fallnir til að styrkja einhverjar goðsagnir um heiminn og þá hættur og óvini sem þar sitja á fletum fyrir. Ég held ég hefði alls ekki tekið eftir þessu ef það væri ekki þetta vandamál með óvininn og hætturnar... þeir hverfa og þær hverfa... Heimsmyndin er svo kvikul í dag að það þarf oft að hugsa upp ný tortímandi öfl. En það er fyrir tilstuðlan illmenna sem þessi öfl eiga að leysast úr læðingi og það eru hinir árvökulu fjölmiðlar sem kenna okkur að bera kennsl á óvininn.

Hvað tortímir? Hver er óvinurinn?

Mér finnst eins og undirliggjandi hræðsla við þessi öfl hafi breyst í fjölmiðlum síðustu áratugi - áður var alið á hræðslu við kjarnorkusprengjur og atómstríð stórvelda en nú er eins og hræðsluáróður sé einstaklingsmiðaðri og smærri - nú er það hræðsla við eiturbyrlun, sóttkveikjur og efni sem hættuleg eru líkama eða sál. Það er eins og það sé ekki eins yfirvofandi og hættulegt að heimurinn með þeim lífsformum sem við þekkjum springi í einu vettfangi í tætlur í kjarnorkusprengingum - það er eins og það sé miklu líklegra og hættulegra að lífsformin leysist upp og breytingar geti gerst hægt og grafið um sig á ósýnilegan hátt. Og er það ekki þessi hræðsla við óvininn sem býr til landamæri í hugum okkar og segir okkur hvar heimalönd okkar enda og eitrandi, mengandi og hættulegur utangarðsheimur tekur við.

Landamæri hugans og landamæri heimsins

Stundum sé ég í fjölmiðlum að þessi landamæri hugans blandast saman við raunveruleg landamæri - hér fer ég að hugsa um ljósmyndir sem ég sá nýlega á forsíðum norskra dagblaða þar sem ábúðarmiklir tollverðir leituðu að kjöti frá landsvæðum á bannlista í farangri eldri kvenna sem voru að koma til landsins úr húsmæðraorlofi. Líka um þessar mottur sem ég hef heyrt að búið sé að setja upp í flughöfninni í Keflavík og mér skilst að þeir sem koma með vélum frá kjötinnflutningsbannsvæðum verði að ganga yfir þessar mottur.

Persaflóastríðið og paprikumafían

Núna í vikunni hlustaði ég á og las margar fréttir um hvernig flett hefur verið ofan af íslensku paprikumafíunni. Eftir því sem mér skilst þá hafa einhver illmenni bundist samtökum til að hindra að við - venjulegt fólk á Íslandi gætum fengið grænmeti á góðu verði og orðið hraust og heilbrigð. Þetta er náttúrulega ekki dæmigerð frétt um að verið sé að eitra fyrir okkur eins og allar sláturdýrasjúkdómafréttirnar en svona frekar um að það sé verið að hindra að við náum í móteitur eða einhvern valkost við allt þetta vafasama kjötát. Nú er ég alls ekki að efast um að til sé íslensk papríkumafía - nei mér dettur ekki í hug að efast um það - ekki frekar en um að Persaflóastríðið hafi raunverulega geysað - en ég er bara að spá í hvort þetta mál hefði komið til eða fengið jafnmikla umfjöllun á einhverjum öðrum tímum.

Nútímavíkingur smíðar óvini og girðir landið

Fjölmargir netmiðlar fjalla nú um málið og vil ég hér taka sem dæmi þann sem mest glamrar nú. Þannig er að allir franskir byltingarsinnar fyrr og síðar hafa endurholdgast í einum íslenskum nútímavíkingi, Agli að nafni sem nú kveður við raust og bræðir silfur sem skvettist yfir okkur af sjónvarpsskjám og tölvuskjám. Svo kveður Egill í síðasta pistli sínum :

"...Mennirnir sem vildu láta þjóðina éta ónýtar kartöflur komu úr sama hópi og nú hefur orðið uppvís að stórfelldum brotum gegn samkeppnislögum og samsæri gegn heilsufari Íslendinga. Þeir eru, svo að segja, enn að reyna að taka þjóðina í afturendann....Forstjórar grænmetisfyrirtækjanna munu hafa hist í Öskjuhlíðinni. Það er á flestra vitorði hvers konar mannleg samskipti fara þar fram að staðaldri. "

Úr silfri sínu smíðar Egill nú óvin, býr til samsæriskenningu og persónugerir óvin sem þröngvar okkur til hættulegs, eyðnismitandi holdlegs samræðis - óvin sem er utangarðs og stundar hættuleg kynmök við ókunnuga á leynifundum utan alfaraleiðar. Það er ekkert í þrumandi orðræðu þessa nútímavíkings sem færir okkur ný sannindi eða nýja vitneskju. Hann gerir ekki annað en ala á óttanum sem við höfðum fyrir, óttanum við eitruð matvæli og drepsóttir sem tæra upp líkama okkar. En hann gerir meira, hann dregur upp mynd af óvininum - íslenska grænmetisbóndanum og grænmetissalanum og hann snýr einnig úr silfri sínu víravirki sem er eins og gaddavírsgirðing til að halda áfram utangarðs öllum þeim sem þar eru fyrir - í þessu tilfelli öllum samkynhneigðum. Heimsmyndin er kvik, óvinirnir breytast en silfur Egils er kvikasilfur með þeim eitrunaáhrifum sem því fylgja.

Marhnútar og málfiskar

Verðmyndun er alls ekki frjáls á landbúnaðarvörum á Íslandi og verðsamráð er afar algeng þar sem fáir aðilar selja á markaði. Svo er ég líka að velta fyrir mér hvers vegna svona lítil umræða er um fiskverðið - fiskverð til neytenda á Íslandi hefur undanfarin fjögur ár hækkað miklu meira en verð á grænmeti. Fiskur sem er holl og góð matvara sem við getum bara mokað upp úr eigin námum - úr fiskimiðunum sem eru sameign okkar allra. Hér áður fyrr þegar vistarbandið raknaði settust tómthúsmenn að hvarvetna við strandlengju Íslands þar sem róa mátti á sjó. Einu sinni var Seltjarnarnesið eins og önnur nes á Íslandi lítið og lágt og þar lifðu fáir og hugsuðu eingöngu um að draga fisk úr sjó en nú býr þar velmegandi fólk sem dregur mat í innkaupakörfur í stórmörkuðum. Einu sinni var kveðið um Setirninga: " Draga þeir marhnút í drenginn sinn; Duus kaupir af þeim málfiskinn". Fiskur er munaðarvara.

Þetta er sama ruglfréttamennskan og var á þeim tíma  þegar hetjudáðir  bankaútrásarmannanna voru dásamaðar í fjölmiðlum sem þeir áttu meira og minna sjálfir. Það er látið líta út fyrir að Icesave sé ekki áhætta fyrir íslenska þjóð, við munum auðveldlega vera búin að greiða okkar skuldbindingar eftir einhvern tíma. 

Þeir sem reyna núna að telja okkur trú um að þetta sé ekki áhætta eru sama marki brenndir og þeir sem töldu almenningi á sínum tíma trú um að það væri engin áhætta að  setja  peninga sína áhættu í bankakerfinu eins og í Sjóður 9. Og það var mörgum sinni minni áhætta á að setja peninga á reikninga til að kaupa á skammtímaskuldabréf fyrirtækja í rekstri eins og Sjóður 9 gerði  heldur en að vera svo bjartsýn núna að gera ráð fyrir að 90 % af verðmæti eigna Landsbankans í Bretlandi innheimtist.  Það er ákaflega einkennilegt að á sama tíma og svona gríðarleg bjartsýni ríkir um þessar eignir þá seljist skuldabréf  Landsbankans  á 5 % af nafnvirði meðal erlendra spákaupmanna, það  er spá sem endurspeglar  væntingar markaðarins um þessar eigur.

Það væri vel kljúfanlegt fyrir Íslendinga að ráða við 253 milljarða skuldbindingu og þó það væru blóðpeningar að borga slíkar skuldir vegna bankahrunsins þá myndi það sennilega ekki eitt og sér setja Ísland á hvolf. En hér er ekki verið að tala um neina 253 milljarða. Það er ef ég les fréttina rétt aðeins lítill hluti af þeirri skuldbindingu sem íslenska ríkisstjórnin hefur gengist undir með því að skrifa undir Icesave og miðaður við að allt fari á besta hugsanlega veg.

Ísland er lagt að veði fyrir skuldir banka sem hvorki íslensk né bresk stjórnvöld höfðu bolmagn til að fylgjast með.  Íslenskt eftirlit í stjórnmálum og regluverki brást gjörsamlega. Við getum öll verið sammála um það. En það sem er að gerast núna er að því er sópað undir teppið að breskt eftirlit og breskt og evrópst regluverk brást líka algjörlega að það eru gríðarlegir brestir þar sem reynt er að mála yfir með þessum gjörningi.  En því miður þá er líklegt að sá stífluveggur sem svona er farið með muni bresta fyrr eða síðar.

Staða Íslands er slæm og við erum vissulega öll með blóðbragð í munninum eins og Guðfríður Lilja orðaði það í Kastljósi RúV í gær. En það sem er átakanlegast er að meðan Ísland er þvingað að einhverju sem kallað er samningaborð en er ekki annað en fallöxi þá er orkunni á Íslandi varið í að blekkja fólk til að halda að þetta sé einhver díll og næstum engin áhætta. Fólk sem núna er komið til valda, fólkið sem feyktist til valda eftir búsáhaldabyltingu og sem  ég hélt að stæði fyrir annars konar hugsun og annars konar vinnubrögð í stjórnmálum kemur núna og segir hluti eins og "við verðum að borga skuldir okkar" og "við verðum að sættast við alþjóðasamfélagið".

Sér þetta sama fólk ekki að það er orðið ginningarfífl í að viðhalda kerfi sem er löngu hrunið og er orðið að leiksoppum í kerfi kasínókapítalismans. Af hverju ættum við að sættast við  alþjóðasamfélag sem virðist ekki vera annað er þröngur klúbbur í  bakherbergjum stjórnmálamanna og stjórnenda alþjóðastofnana eins og AGS, fólks sem virðist fyrst og fremst vera að gæta hagsmuna fjármagnseigenda?  

Er einhver skynsemi í því að láta eins og skuldbindingar séu næstum engar skuldbindingar og ákveða fyrirfram að líklegast sé að þetta fari allt á  besta veg, það muni 90 % af kröfum innheimtast og  "þetta reddast allt".

Af hverju berjumst við ekki til þrautar strax og áttum okkur á því að þeir sem við eigum að berjast við  og kalla eftir stuðningi frá eru einmitt alþjóðasamfélagið og þá sérstaklega grannþjóðir okkar. Sérstaklega er það mikilvægt ef staðan er virkilega eins slæm og menn eins og Gunnar Tómasson segja, sjá þessa grein:  Hagfræðingur: Greiðsluþrot verður vart umflúið

Við erum mörg sem höfum árum og áratugum saman reynt að opna augu fólks fyrir ömurlegu hlutskipti fólks í kynlífsþjónustu. Við höfum reynt að fletta ofan af goðsögninni um hina hamingjusömu hóru og benda á óteljandi frásagnir kvenna og karla sem oft voru djúpt sokknir fíkniefnaneytendur eða örvæntingarfullt fólk sem taldi sig ekki hafa val eða fólk sem hafði flúið  ömurlegar aðstæður heima fyrir og gat ekki framfleytt sér í nýjum heimkynnum öðruvísi. 

Fólk hefur lengi verið  flutt til landsins  með skipulögðum hætti til að vinna hérna í kynlífsþjónustu og meira segja komu aðilar sem höfðu atvinnu sína af svona útgerð fram í fjölmiðlum og vörðu iðjuna undir nafni listar en margar erlendar konur sem fluttar voru inn til þjónustu á súludansstöðum og við hinn svokallaða "kjöltudans" fengu hér tímabundin atvinnuleyfi sem listamenn, listrænir dansarar. Hér er myndræma sem ég gerði fyrir margt löngu um kjöltudansinn  þar sem ég geri grín að einum  talsmanni hans:

Það má hér rifja upp  hæstaréttardómi frá 2007 (sjá dóminn hérna) en þá höfðaði aðili sem rekur staðinn Goldfinger mál á hendur blaðamanni og heimildarmanni blaðamanns, hér er smákafli tekinn orðrétt upp úr dómnum:

Áfrýjandi höfðaði mál þetta 5. og 6. september 2007 á hendur stefndu og Lovísu Sigmundsdóttur og krafðist þess í 1. kröfulið að eftirfarandi ummæli, sem Lovísa hafi viðhaft um áfrýjanda á nánar tilgreindum blaðsíðum í áðurnefndu tölublaði Vikunnar, yrðu dæmd dauð og ómerk: A. „Ég endaði á að vinna fyrir Geira en það var mjög mikið um vændi inni á stöðunum hans og gríðarleg pressa á þeim stelpum sem fyrir hann störfuðu að stunda slíkt.“ B. „Geiri hefur alltaf gert mikið út á vændi og þá inni á stöðunum. Eftir að einkadansinn var bannaður hefur vændið einfaldlega farið fram bak við tjöld sem sögð eru notuð til að hægt sé að spjalla við kúnnana í einrúmi.“ C. „Það er allur gangur á því hvort kúnnarnir borga Geira sjálfum fyrir þjónustuna eða stelpunum beint ... .“ D. „Ég er komin yfir hræðsluna við þessa menn þótt mér hafi vissulega verið hótað lífláti og á tímabili fór ég ekki út úr húsi vegna hræðslu.“ E. „Starfsstúlkur hans sem koma hingað tímabundið í þrjá mánuði í senn eru eins og í fangelsi“. F. „Þess á milli eru þær í raun kyrrsettar í húsinu fyrir utan vissan útivistartíma.“ G. „Ástæðan fyrir því er sú að stelpur urðu uppvísar að því að ná sér í kúnna utan klúbbsins án þess að Geiri fengi hlut af þóknuninni en hann vill geta stjórnað vændinu sjálfur“

Það er athyglisvert að bera það mál saman við það mál sem lögreglan er núna að rannsaka. Mér virðist núna vera sagt frá af umkomulausri stúlku og virðist af lýsingu á hegðun annað hvort benda til þess að hún sé fíkill í bullandi neyslu eða hún eigi við geðræn vandamál að stríða. Grunur leikur á að hún sé fórnarlamb mansals og að hún sé í tengslum við menn frá Litháen sem búa hérlendis og hefur komið fram hjá lögreglu að þeir séu þekktir af ofbeldisverkum. 

Efalaust hefur lögreglan upplýsingar sem hún lætur ekki uppi og telur að þessi stúlka sé í bráðri hættu annars myndi lögreglan tæplega birta mynd af stúlkunni og útmála hana sem vændiskonu og lýsa eftir og handtaka marga menn frá Litháen og halda þeim ennþá í gæsluvarðhaldi. En við skulum ekki missa sjónar á því að glæpur er ekki sama og grunur um að fólk hafi haft í hyggju að fremja glæp en ekki tekist það.

Lögreglan hefur eflaust ekki ætlað sér að ala á útlendingahatri með því að velta upp þessu alvarlega máli en því miður þá verða það skilaboðin sem sitja eftir.  Í þessu tilviki er kastljósinu beint að hópi manna og einni konu frá ákveðnu landi og lögreglan og fjölmiðlar sýna okkur mynd sem er átakanleg - af konu sem á um sárt að binda og grunur leikur á að hafi verið tæld til landsins til að stunda vændi og af mönnum sem lögreglan segir mikla ofbeldismenn og sem grunaðir eru um að ætla að gera út konuna.  

Mansal er viðurstyggilegt og þeir sem taka þátt í því eru óþokkar. Og það er hluti af mannréttindabaráttu að fólk sé ekki haldið í slíkri neyð og lögregla og dómsvald spyrni af alefli á móti slíku. En það er líka mannréttindamál að ekki sé vegið að ákveðnum þjóðfélagshópum og fólk af ákveðnum uppruna sé ekki ofsótt. Oft eru slíkar ofsóknir einmitt réttlættar með meintum fólskuverkum þeirra sem ofsóttir eru. Í þessu tilviki hefur ekki verið réttað í málinu og ekki hefur komið fram að lögreglan hafi önnur vitni en stúlkuna sem ærðist í flugvélinni. Það er líka mannréttindamál að íslensk lögregla taki eins á meintum afbrotum  þeirra sem ættaðir eru frá Vestfjörðum og þeirra sem ættaðir eru frá Litháen.

Frétt eins og þessi kemur af stað mikilli flóðbylgju fordóma sem skellur á útlendingum, ekki eingöngu þeim sem lögreglan leitaði að heldur öllum útlendingum og þá sérstaklega frá Austur-Evrópu og frá Litháen.  Það verða lögregla og fjölmiðlar að átta sig á og það er agalegt ef þeir aðilar leggjast á árina og magna upp útlendingahatur. 

Einmitt núna þegar ég skrifa þetta  stendur yfir mótmælafundur á Lækjartorgi þar sem fólk mótmælir brottvísun flóttamanna í fyrradag.

En mbl.is og moggabloggið er kannski eins og íslenskt samfélag og íslenskt atvinnulíf í dag. Það er allt efnislegt til staðar, þetta er fínt dreifingakerfi á upplýsingum og gæti verið öflug fréttaveita en það er nánast ekkert verið að nota þá möguleika, þeir sem stýra og vinna í kerfinu virðast hvorki hafa áhuga eða þekkingu á að nota þennan vettvang.

Reyndar er metnaðarleysið varðandi netmiðlun ekkert bundið við mbl.is. Þetta er furðulegt, það er búið að vera nám í fjölmiðlun í mörg, mörg ár í Háskóla Íslands og fjöldi blaðamanna er atvinnulaus. Hvers vegna eru engir þeirra að skrifa alvöru fréttir fyrir íslenska netmiðla?  Og þó að fréttamennskan hjá mbl.is sé svo flatneskjuleg og leiðinleg að  það eru allir sofnaðir sem reyna að fara inn í miðja fréttina þá jafnast þau leiðindi ekki við  einn af toppum íslenskrar lágkúru í fréttamennsku sem eru fréttir á vísir.is um fræga fólkið. Þar eru fréttir um að einhver stjarna sé með appelsínuhúð og þessa og hina brjóstagerðina. Þau skrif lýsa ekki bara kvenfyrirlitningu heldur almennri mannfyrirlitningu og því að þeir sem skrifa á vefinn kunna ekkert til blaðamennsku. Það hefur verið stofnaður facebook hópur til að mótmæla þeim hroða. Sjá hérna

Maður ætti kannski að stofna facebook grúppu til að berjast fyrir að mbl.is fari að flytja einhverjar meira krassandi fréttir af fyrrverandi og núverandi formönnum Samband ungra Sjálfstæðismanna og  jafnvel skjóti stöku sinni inn fréttum sem varða einhverja aðra en Sjálfstæðismenn.

Og úr því að ég er byrjuð á annað borð þá langar mig til að benda á grynnkuna í Morgunútvarpinu á rás II í ríkisútvarpinu. Vissulega eiga fréttir dagsins að vera þar matreiddar á mannamáli og sum mikilvæg mál dagsins í dag eru flókin þannig að það er vanmeðfarið. Núna hef ég hlustað á brot úr þessu tvö morgna í röð og þetta er ótrúlega billeg fréttamennska. Núna í morgun var verið að útskýra hvernig allt í einu skuldin vegna Icesave hefði nánast gufað upp, útlit fyrir að bankarnir næðu inn 90 %. Þetta var sett upp á einstaklega grunnan hátt og nánast verið að ljúga að fólki (hér hefði ég viljað segja "það var verið að ljúga að fólki" en af því ég er svo varkár í orðum þá læt ég það ekki eftir mér:-)