Harmur almennings

Víst er almenningur á Íslandi í dag beygður og harmi sleginn, við horfum núna á íslenska þjóð liðast í sundur. Það gerist ekki í einni sviphendingu en það gerist hratt því  að á hverjum degi slitna fleiri og fleiri þræðir sem halda fólki hérna saman. Þessir þræðir eru margir hverjir snúnir saman af því trausti sem við höfðum á stjórnvöldum og athafnalífi hérna. Þeir þræðir eru  slitnir og tættir núna. Þó þeir sem mest tengjast spillingunni hafi hrakist frá völdum þá standa málin þannig að núverandi stjórnvöld hafa nánast engin völd, eru aðeins lítil peð í refskák stórvelda sem reyna að sópa vandamálum líðandi stundar undir teppi svo þau gleymist um stund, þetta teppi er hér á Íslandi kallað Icesave. 

En það er ekki harmur almennings á Íslandi varðandi Icesave sem ég ætlaði að fjalla um í þessu bloggi.  Þetta átti að vera afmælisblogg um sjö ára afmæli Creative Commons

Svona er staðan á Íslandi í dag, maður getur ekki tjáð sig nema byrja með harmakveinum.

Það er heldur ekki harmur heimsbyggðarinnar yfir mengun og lakari lífsskilyrðum sem stafa af manna völdum s.s. hlýnun jarðar sem ég ætla að fjalla um. En samt tengist umfjöllunarefni mitt heilmikið bæði umhverfi hins alheimsvædda fjármálasamfélags sem byggir á einkaeignarétti  og því umhverfi sameiginlegrar umhverfisvitunar sem nú er ráðslagað um á umhverfisráðstefnunni í Kaupmannahöfn.

Þessi fyrirsögn "Harmur almennings" er sóttur í rit heimspekingsins Whitehead Tragedy of the Commons og hugmyndafræði sem segir að takmörkuðum almannagæðum (auðlindum) sem eru aðgengileg til notkunar án  hindrana verði að öllum líkindum spillt eða eytt fyrr eða síðar. Þess vegna  þurfi að koma til auðlindastjórnun. Margir kapítalistar hafa notað þessa "Tragedy of the Commons" hugmyndafræði  sem röksemdir fyrir að það sé betra að auðlindir séu í einkaeigu en í almannaeigu. Þegar ég píndist í viðskiptafræðinni í Háskóla Íslands forðum daga þá vorum við látin lesa  greinar um sjávarútvegsmál sem einmitt var ætlað að útskýra og sýna fram á að miklu betra væri fyrir fiskveiðistjórnun að vera í einkaeign, það var mörgum árum áður  útgerðarmönnum voru færð  á silfurfati yfirráð yfir sjávarútvegsauðlind Íslendinga. Ég man sérstaklega eftir einni grein um álaveiðar fyrir ströndum Danmörkur sem útskýrði á sannfærandi hátt hvað allt hefði verið betra þegar landeigendur réðu líka yfir sjónum og stýrðu álaveiðunum.  Mig minnir að það íslenska námsefni sem við lásum á þessum tíma sem einhvers konar fræðiefni í háskólanámi í hagfræði hafi verið kostað af samtökum útgerðarmanna eða sölusamtökum með fisk.  

Það hefur aldrei verið meiri ástæða til að staldra við og spá í hvort að einkaeignaréttur sé betri en samfélagsleg eign. Þetta skiptir gríðarlegu máli fyrir Íslendinga, hér er samfélag þar sem miklar auðlindir eru bæði auðlind sjávar og  orkuauðlindir sem og mikilvægur umráðaréttur yfir hafsvæðum á Norðurslóðum, á svæði þar sem verður hatrömm auðlindabarátta á næstu áratugum. 

Við lifum líka núna á hruntímum þar sem við sjáum hvernig engin fyrirstaða er við því að eignaréttur og yfirráð yfir verðmætum og auðlindum hér á Íslandi geti komist í  eigu fjarlægra aðila sem engan hag hafa af áframhaldandi blómlegri búsetu á Íslandi. Raunar stöndum við á þröskuldi tíma þar sem Íslendingar (þ.e. stjórnvöld og opinber fyrirtæki)  hafa eða eru að glata yfirráðarétti sínum á flestum auðlindum hér á Íslandi og við Ísland bæði vegna ofboðslegs skuldafargans og svo vegna þess að  allt stefnir í að Íslendingar gangi í ESB og framselji stjórnun fiskveiða  til þess.  Almenningur á Íslandi veit ekkert hver á og hver hefur yfirráð yfir íslenskum veiðiheimildum og verið getur að þær séu að stórum hluta í eigu erlendra vogunarsjóða í gegnum keðjunet skúffufyrirtækja.

Opinber orkufyrirtæki á Íslandi eru skuldum vafin og virðast geta riðað til falls og opnað hefur verið á lukkuriddara og gullgrafarafyrirtæki sem stefna að 1000% hagnaði fyrir eigendur sína. Einn stærsti stjórnmálaflokkur landsins Sjálfstæðisflokkurinn hefur leynt og ljóst reynt að selja íslensk orkufyrirtæki til einkaaðila í einhvers konar frjálshyggjutrúboði og virðist manni sem sú stefna sé rekin núna þar sem reynt sé að keyra orkufyrirtæki í opinberri eigu eins og hægt er í þrot svo auðvelt verði að réttlæta sölu þeirra síðar fyrir almenningi, almenningi sem áttar sig ekki á hver raunveruleg verðmæti eru fólgin í þessum fyrirtækjum sem við öll héldum að væru samfélagslegar veitustofnanir. Almenningi sem áttar sig ekki á því að ef fjárfestar í leit að ofsagróða vilja kaupa orkufyrirtæki hér þá er líklegt að það sé vegna þess að það er góð fjárfesting fyrir þann sem kaupir en afarkostir fyrir þann sem selur. 

Það er þannig aðstæður á Íslandi bæði hjá sveitarfélögum og ríki að það er látið eins og við lifum í núinu og aldrei komi að skuldadögum, þetta sé spurning um að "endurfjármagna sig" á nokkurra ára eða missera fresti og selja smán saman frá sér allt sem getur orðið að arði í framtíðinni - en passa vel að halda dauðahaldi í rekstur sem passaði fyrir 2007 samfélag útrásar eins og að byggja stásshús og kreppuhöll eins og tónlistarhúsið í Reykjavík sem kallar á mörg hundruð milljóna árleg útgjöld um aldur og ævi frá borginni, útgjöld sem  ekki verður með nokkru móti séð að lamað hrunsamfélag geti risið undir.

Á Íslandi er ástandið þannig núna að yfir íslenskum auðlindum voma núna hrægammar sem vilja komast yfir sem mest fyrir sem minnst og við erum í sömu sporum og Indjánaþjóðflokkar sem reknir voru frá heimkynnum sínum af því að aðrir og máttugri sáu þar hagnaðarvon. Það hefur aldrei verið vandamál fyrir sigurvegara og volduga aðila að finna réttlætingu gerða sinna og þagga niður sjónarmið þeirra undirokuðu. Íslendingar unnu í þorskastríðunum og bjuggu lengi að sínum sigri þar og úthlutuðu svo íslenskum útgerðarmönnum leyfum til að veiða fiskinn sem breskir veiddu áður.

En í því fjármálastríði sem nú hefur lagt Íslendinga að velli þá var stærsti taparinn almenningur á Íslandi og núna eru þar röksemdir þeirra erlendu aðila sem vilja viðhalda og byggja upp óbreytt fjármálakerfi kapítalisks einkaeignaréttarsamfélags sem hljóma hérna hæst og Íslendingar láta margir gleypjast  og leggja áherslu á að við séum að spila spil og við verðum að virða leikreglurnar. Spyrja ekki um hve fáránlegar þessar leikreglur eru og á skjön við veruleikann og hve mikið þessar leikreglur hygla fjármagnseigendum en íþyngja almenningi og þaðan af síður hvaða afleiðingar það hefur fyrir íslenskt samfélag að búa við skuldafarg sem það getur ekki risið undir.

Það getur verið að það skipti ekki sköpum fyrir heiminn hvernig litlu eyríki norður í Atlantshafi reiðir af í fjármálastríði nútímans. En það eru ekki bara örsmá markaðshyggjusamfélög sem eru að brotna niður. Það eru mörg teikn á lofti að það sama sé að gerast í stórum samfélögum og að sá strúktúr sem núna er á flæði verðmæta um samfélög, sá strúktúr sem passaði ágætlega við iðnaðarsamfélagið og tryggði auðlegð þjóðanna, að sá strúktúr passi ekki núna og sé í versta falli kyrkingartök á framþróun. Í hinu samtengda og stafræna heimssamfélagi er annars konar vinnubrögð við framleiðslu og neyslu möguleg og raunar æskileg. Það er hollt að lesa skrif hugsuða um þetta samfélag sem við erum nú að fara inn í og skoða hvað er að gerast með því að skoða bæði hagræna þætti og tæknilega þætti. 

Hér eru tvær bækur um það efni, bækur sem að sjálfsögðu eru undir CC höfundarleyfi og hægt að hlaða niður

The Future of Ideas: the Fate of the Commons in a Connected World

 Wealth of Networks: How Social Production Transforms Markets and Freedom

Þeir sem fylgjast  vel með því hvað er að gerast í hinu netvædda og samtengda samfélagi ætti að vera ljóst að markaðs- og fjármálakerfi iðnaðarsamfélagsins er ekki að virka og það er þörf á annars konar leikreglum en við búum við núna og þessi gróðahyggja þar sem gengið er út frá einkaeignaréttinum sem helgasta vé samfélagsins og  því að hámarkságóðavon, framboð og eftirspurn og sem mest markaðsfrelsi  sé drifkraftur viðskipta- og athafnalífs er ekkert að virka sérstaklega vel. Eiginlega mjög illa í sumum tilvikum. Það hefur vaxið upp ný tegund af samvinnu og ný tegund af vinnumáta, vinnumáta þar sem allir leggja saman í púkk og allir græða á samlegðaráhrifum, líka þeir sem leggja mest inn. Eignaréttarskilgreinar okkar eru þrúgandi fyrir margs konar sköpun, sérstaklega eru eignaréttarlög og reglur sem lúta að efni sem hægt er að afrita og fjölfalda mjög þrúgandi og eiginlega þannig að  margir tapa á að halda sig í þannig kerfi.

Margir framleiðendur og höfundar efnis hafa því kosið að halda sig við annars konar kerfi og t.d. tekið þátt í að byggja upp höfundarréttarkerfi eins og Creative Commons. Þessir framleiðendur átta sig á því að efni má endurnota og endurblanda í önnur verk og við lifum ekki í samfélagi þar sem útgáfa á efni frá framleiðenda er endapunktur. Við erum flutt út úr prentsamfélaginu inn í netsamfélag. Efni er ekki lengur gefið út í endanlegu formi eins og prentverk, efni sem berst frá einum til annars er efniviður annars og er eins og orð og setningar og sögur í munnlegri geymd sem berast á milli og umbreytast og verða efniviður í nýjar sögur og nýjar samsetningar og ný form.

Þetta umbreyting frá prentsamfélagi, frá miðstýrðu samfélagi, frá iðnaðarsamfélagi yfir í síkvikt, samtengt netsamfélag sem er stýrt eins og starfendafélagi, stýrt af þeim sem taka þátt.

Creative Commons er meira en ein gerð af höfundarrétti. Þetta er einn liður í þjóðfélagshreyfingu, sömu þjóðfélagshreyfingu og núna leggst á árarnar og færir heiminum ókeypis aðgengilega þekkingu og forrit og verkfæri m.a. gegnum open source hreyfingu og wikipedia samfélög. Það er engin ástæða til annars en fylgjast vel með þessari þjóðfélagshreyfingu, hún mun í fyllingu tímans verða talin eins merkileg og Upplýsingin og raunar líkist henni á margan hátt. En eins og er þá er þessi hreyfing eins og undirstraumur sem ekki margir taka eftir nema þeir séu á kafi í pælingum um hvernig stafræn verðmæti og þekking flyst um heiminn.

Ég held að það sé kominn tími til að afneita harmleik almenningeignar  (tragedy of the commons) og horfast í augu við að það gagnast öllum vel að ná sátt um sameiginleg gæði og nýta sameiginleg gæði og byggja upp sameiginlega visku- , verkfæra og þekkingarbrunna  sem allir geta gengið í að vild.  Sérstaklega er brýnt að losa sem mest aðgangshömlur á þau gæði sem eru gætt þeirri náttúru að þau vaxa eftir því sem fleiri nýta sér þau. Spakmælið "Það eyðist sem af er tekið" á nefnilega alls ekki við framleiðslu  í heimi  þar sem tekin eru (eða afrituð/fjölfölduð)  verðmæti til að búa til önnur verðmæti. Það er öfugmæli að núna eru þeir tímar að hefðbundinn eignaréttur t.d. höfundarréttur  er oft eins og helsi sem hindrar aðgang og notkun og hindrar að viðkomandi eign verði efniviður í önnur verðmæti og skapi meiri verðmæti í samfélaginu. 

 

Hér koma slóðir og annað sem ég hef skrifað þessu tengt (ef ég finn það)

Ég skrifaði árið 2003 eftirfarandi blogg um almenningseign og lími það blogg inn hérna: 

 

Auðlindahagfræði, sjálfbær þróun, almenningseign og fullveldi

Einu sinni var Sahara skóglendi. Nú er þar eyðimörk. Þetta er víst út af ofbeit öldum saman. Sumir hagfræðingar telja að meinið liggi í því að það sem sé almenningseign hljóti alltaf að vera étið þangað til það er uppurið. Þeir bera fyrir sig ritið Tragedy of the Commons eftir Whitehead frá seinustu öld en í hann og Hardin er gjarnan vitnað með svona lífspeki:
A tragedy because of the "solemnity of the remorseless working of things" (Whitehead). "Ruin is the destination toward which all men rush, each pursuing his own best interest in a society that believes in the freedom of the commons. Freedom in a commons brings ruin to all." (Hardin)

Það er spurning hvort að hin sameiginlegu afréttarlönd hafa ekki gert Hálendi Íslands að þeirri auðn sem það er. Annars sá ég að Ísland var tekið sem dæmi á vef um sjálfbæra þróun, bæði þessar stærstu eyðimerkur í Evrópu sem eru í íslenskum óbyggðum og svo fiskimiðin. Þetta er borið saman við Price Edward eyju og bent á hve mikilvægt fullveldi er og sjálfákvörðunarvald þeirra sem búa hjá og yrkja auðlindir. :

"These examples show that concentrated, abstract ownership can drive a number of system trends relentlessly toward Whitehead’s “inevitable tragedy”. Sovereignty, properly understood, can be seen as a powerful counter force for self-sufficiency or sustainability. It is from that perspective that we need to view more carefully the trend in Newfoundland and Prince Edward Island toward reducing their sovereignty over the last hundred years, while Iceland moved in the other direction. Indeed, Iceland even endured the so-called “cod wars” with the United Kingdom in order to preserve the sovereignty of its fishery. We can see the same drives toward sovereignty at work now in the Faeroe and Aland islands, so that they too may assert a firmer hold upon their own political and economic space.

Now, of course, it is easy to romanticize the struggle and to become misled. One such way would be misread this exercise as simply a nostalgic call to return to the past. It is important to recognize at the outset that the subsistence model was itself no utopia. A visitor’s challenging introduction to the traditional Icelandic cuisine based on using all parts of an animal’s body tells us how hard and practical life must have been. Nor was the subsistence model free from ignorance. A first time visitor to Iceland is struck by the lack of trees and soil. The naïve assumption is that this lunar landscape is solely the result of it being a volcanic area. In fact, this desolate landscape is largely the result of generations of poor grazing and agronomic practice."

Ef fiskiskiptafloti Íslendinga og kvótaeign kemst mestallur í eigu ópersónulegra aðila innlendra og erlendra og stýringin verður kannski í höndum erlendra aðila sig eiga fyrirtæki sem eiga fyrirtæki sem eiga banka sem á fyrirtæki o.s.frv. er þá ekki hætta að við lendum í svona Tragedy of the Commons stöðu? Hér er ég að pæla hvort að svona abstrakt eignarhald eins og hlutabréfaeign í gegnum verðbréfamarkaði er ekki ákkúrat eins mikil ógnun við gjöful fiskimið og almenningseign á afréttarsvæðum...þarf að pæla betur í þessu. #

Verðlaunaafhending í Vilnius í Lithauen

Ég er núna í þinghúsinu í Vilnius í Lithauen að hlusta á sérfræðinga frá ýmsum Evrópulöndum fjalla um   upplýsingatækni og nýmiðla í skólastarfi í Evrópu. Ástæðan fyrir því að ég er komin hingað til Lithauen er að vefnámsefni mitt Leirkallamyndir og annars konar sögugerð með því að taka upp  eina og eina mynd í einu og setja svo saman í vídeó  (á ensku: Digital Storytelling - Stop Motion Animation) vann bronsverðlaun í árlegri samkeppni Evrópska skólanetsins Elearning Awards 2009.  Það voru tíu verkefni sem hlutu verðlaun en um 700 voru skráð í keppnina. Verðlaunin eru afhent á Eminent ráðstefnunni sem er Evrópuráðstefna þeirra sérfræðinga sem starfa fyrir menntamálaráðuneyti og stofnanir í Evrópulaöndum að málum sem varða upplýsingatækni í námi og kennslu.

Krakkar geta búið til eigin persónur og leikendur og stýrt þeim með að hreyfa leirkalla.*

Vefnámsefnið mitt um "Digital Storytelling" er ennþá í vinnslu og átti ég því alls ekki von á því að það hlyti verðlaun núna. Það kom því gleðilega á óvart, það er gaman að vera boðið til Lithauen og fá vegleg verðlaun sem bæði voru peningar og tölvudót. Það er líka mikill heiður og viðurkenning að fá slík verðlaun.

Ég held að þessi gerð af sögum þ.e. að segja sögur á einfaldan hátt með leikbrúðum, leirköllum, legóköllum eða því sem hendi er næst og blanda saman og endurblanda við efni frá öðrum t.d. setja inn bakgrunnsvídeó eða bakgrunnsmyndir  frá öðrum en láta sína legókalla segja söguna í forgrunni og setja undir hljóð, bæði tónlist og hljóðeffecta og gera örstuttar vídeómyndir (innan við mínútu) sé miðlunar- og frásagnarmáti sem hentar því vefmiðlunarumhverfi sem við búum við núna. Þetta er líka vídeólistform nútímans og ef maður horfið á auglýsingar í sjónvarpinu þá má sjá að margar auglýsingar eru núna gerðar með einhvers konar "stop motion animation" og er það ekki til að spara peninga heldur væntanlega vegna þess að svoleiðis frásögn hefur áhrif.

Sumum finnst það besta leiðin til að kynna nýja tækni fyrir nemendum og undirbúa nemendur undir þekkingarsamfélag framtíðarinnar að nota tækni  til að koma til  nemenda á fjótlegan og hagkvæman hátt til þeirra námsgögnum t.d. að búa til góðar vefgáttir þar sem nemendur geta hlaðið niður rafrænum bókum og pdf skjölum til að skoða og lesa og hlaða niður hljóðefni til að hlusta á og vídeó og myndum til að horfa á. 

En málið er að það er afar takmarkandi not ef við eingöngu horfum á tölvur eins og súperprentvélar eða staðgengla fyrir venjulegar bækur. Við erum að fara inn í samfélag sem byggist á því að miklu fleiri eru og þurfa að vera virkir skapendur ýmis konar þekkingar og við þurfum að kunna að finna efni frá öðrum og endurblanda og endurnota það efni í okkar eigin verkum. Það er því mikilvægt að við reynum að finna leiðir til að vinna þannig með nemendum að þeir séu að skapa sjálfir og það geta þeir gert t.d. með því að segja sögur.  Eins og ástandið er núna þá geta skólar ekki átt mikið af flóknum og dýrum vídeótökuvélum fyrir nemendur en hins vegar kosta litlar vefmyndavélar mjög lítið (ódýrustu um 3000 kr) og margar nýjar tölvur eru með slíkar myndavélar innbyggðar. Þetta er upplagt verkfæri fyrir sögugerð nemenda þar sem þeir búa til sögu sem er ekki bara texti heldur leiknar persónur/leikbrúður sem nemendur stýra ramma eftir ramma.  Sem fyrstu kynni af vídeógerð er svona tækni afar einföld og aðgengileg og mikið er til af úrvals ókeypis verkfærum sem hægt er að hlaða niður af Netinu.

Námefnið mitt er opið á Netinu og hvet ég alla sem langar til að gera leirkallamyndir eða stuttar klippimyndir eða legókallamyndir með börnum og unglingum að skoða þetta og reyna að virkja börn og unglinga til að skapa sjálf með þeim tölvukosti sem þau hafa aðgang að en horfa ekki eingöngu á það sem aðrir gera.  Það eru líka komin ágætis verkfæri eins og Moviemaker Live (aðeins aðgengilegur fyrir Windows Vista og nýrri stýrikerfi) sem gera auðvelt að  setja saman vídeó og senda beint á facebook eða youtube.

Svona örsögugerð með Stop Motion Animation tækni er listform og frásagnarform sem ég held að henti ágætlega Íslendingum nútímans, þessum sem hafa flutt sig næstum inn í Netheima. Það er hægt að gera magnaðar áróðursmyndir og fræðslumyndir með þessari tækni og það er engin tilviljun að margar vinsælustu myndir á Youtube eru með þessari tækni. 

 Fleiri blogg þessu tengt

Komin í úrslit í Evrópusamkeppni

Stop Motion Animation er listform nútímans

Hér eru slóðir sem fjalla um stafræna sögugerð og ýmis konar verkfæri til þess

50 Storytools  (hægt er að nota ýmis konar verkfæri til stafrænnar sögugerðar)

Educational Uses of Digital Storytelling

DigiTales - The Art of Telling Digital Stories

 

 

 

Vann bronsverðlaun fyrir námsefni

Komin í úrslit í Evrópusamkeppni

Núna er námsefni sem ég gerði og kalla Leirkallamyndir á íslensku en   Digital Storytellling - Stop Motion Animation á ensku  komið í úrslit þeirra 50 bestu í Evrópusamkeppninni um Elearning Awards 2009.Það er Evrópska skólanetið sem stendur fyrir þessari samkeppni en það er samstarfsverkefni menntamálaráðuneyta allra Evrópulanda og fjallar sérstaklega um nýja stafræna tækni á öllum sviðum. Verðlaunaathöfn fer fram í tengslum við árlega Eminent ráðstefnu þar sem margir helstu sérfræðingar Evrópu á sviði upplýsingatækni í námi og kennslu koma auk fulltrúa frá menntamálaráðuneytum margra Evrópulanda. 

Hér er um Eminent ráðstefnuna:

"The EMINENT conference - Experts Meeting in Education Networking – will take place in Vilnius (Lithuania) on 26 – 27 November 2009. The event represents a key meeting for all high-profile actors involved in education and new technologies"

 

Það er reyndar hægt að fylgjast núna beint með útsendingu frá sumum hlutum Eminent ráðstefnunnar á þessari slóð.

Þetta verkefni mitt er sýnikennsla og námsefni fyrir nemendur mína og reyndar alla aðra sem hafa áhuga á að vinna vídeó sjálfir eða með börnum um hvernig eigi að gera einfaldar vídeómyndir þegar maður hefur bara eina litla vefmyndavél og þegar maður hefur ekki neinn herskara af fólki til að leika í myndinni heldur verður að búa sér sjálfur til persónur og leikmuni og nota ímyndunaraflið.

Þetta er sýnikennsla í ýmsum ágætum ókeypis eða ódýrum verkfærum sem henta við svona vídeógerð, bæði við upptöku og við að koma afrakstrinum á framfæri t.d. á youtube.

Það ræðst svo í dag hvaða verkefni  hljóta verðlaun. Það verða veitt verðlaun í nokkrum flokkum.
Sjá nánar um þessa samkeppni sem er á vegum Evrópska skólanetsins: 

http://elearningawards.eun.org/ww/en/pub/elearningawards/homepage.htm

Hér er listi yfir þau 50 verkefni sem komust í úrslit


Slóðin á sýnikennslu mína sem tilnefnd er til verðlauna er þessi:
http://vefir.hi.is/salvor/leirkallamyndir/

Mikið af þessari sýnikennslu hjá mér eru upptökur í Nepal Emission sem er reyndar er íslenskur hugbúnaður og margir háskólakennarar á Íslandi nota núna til að taka upp fyrirlestra svo þeir séu aðgengilegir á Netinu. Ég nota Nepal Emission hins vegar fyrst og fremst í sýnikennslu. Það er frábært fyrir okkur sem kennum upplýsingatækni að hafa svoleiðis verkfæri.

Verkefni mitt  Digital Storytelling - Stop Motion Animation eru sýnikennsla eða safn af námseiningum  "learning objects"  og umfjöllun um hvernig eigi að gera afar einfaldar vídeóupptökur með því að setja saman einstakar myndir í vídeó og sýnikennsla á ókeypis og ódýr verkfæri til slíkrar vinnslu. Ég fer líka  í hvernig við finnum efni til endurblöndunar og notum efni frá öðrum t.d. hljóðeffecta og tónlist með opnu höfundarleyfi og hvernig við notum samvinnukerfi. Það er reyndar ekki ennþá komið inn á vefinn. 

Svona leirkallamyndir (eða klippimyndir, eða legókallamyndir eða hvaða efnivið sem nemendur nota) er einfaldasta og ódýrasta leiðin til sögugerðar og listsköpunar í vídeó og kostnaðurinn þarf ekki að vera nema ódýr vefmyndavél (lítið vídeóauga)  en ódýrustu kosta núna um 3000 krónur. Sögusviðið getur verið svo smágert  og bara á stærð við skókassa og hægt að skipta um baksviðsmyndir og gjarna má setja verkefnið fyrir  nemendur þannig að þeir teikni og smíði bakgrunna sjálf. Persónur geta nemendur gert úr leir sem þeir hreyfa til eða með  því efni sem hendi er næst t.d. leikföngum eins og legóköllum og playmoköllum.

Hér eru nokkrar leirkallamyndir og öðruvísi "Stop motion animation" sem nemendur mínir gerðu nýlega  sem sýna  fjölbreytilega nálgun, það er nú hægt að nota margt annað en leir , það er hægt að nota klippimyndir,  gamlir sokkar geta orðið leikbrúður og svo auðvitað legó og playmódót ýmis konar. Þetta tjáningarform hentar vel til stafrænnar sögugerðar og ungir nemendur geta gert verkefni í ýmsum námsgreinum á þennan hátt.  

Á leið í vinnu

Ævintýrið um Búkollu

Sumarsmellur

 Sokkatemjarinn

 

 Peðadansinn

 Göngur og réttir

 

Hér er nokkur sýnishorn yfir Stop Motion Animation:
http://salvor.blog.is/blog/salvor/entry/970582/

Matador spilapeningar

Í grein í DV er útskýrðir þessir gjörningar hjá BYR og MP banka, mér virðist að þetta sé einhvers konar afbrigði af matadorspilamennsku,  bréfum í eigu starfsmanna bankans og sem bankinn hefur lánað þeim fyrir með einhvers konar kúlulánum er komið í verð með því að bankinn sjálfur fái einhvern til að leppa kaupin. Þannig poppast upp verð á bréfum, bankinn þarf ekki að ganga að kröfum (skuldum starfsmanna) sem hann  hvort sem er fær ekkert upp í.  Á sínum tíma leit út fyrir að MP banki væri á einhvern veginn öðruvísi róli en aðrar banka- og fjárfestingarstofnanir. Svo virðist ekki vera, þetta er sams konar matador spilamennska.

Tiltrú mín á íslenska bankakerfið og þar með á íslenskt athafnalíf sem allt er botnveðsett í einhverjum peningaleik er minna en engin. Tiltrú mín á ríkisstjórnina er heldur ekki mikil, Jóhanna og Steingrímur eru ærlegar manneskjur sem ég ber virðingu fyrir en litlum sögum fara af fjármálasnilld og hagfræðikunnáttu þeirra alla þá áratugi sem þau hafa gengið um garða á Alþingi. Og ekki sáu þau fyrir það ástand sem er núna þó þau væru eins og aðrir stjórnmálamenn í miklu betri aðstæðum en við almenningur til að skynja hættumerkin. 

Og mér virðist félagsmálaráðuneytið núna vera einhvers konar griðastaður kúlulánþega og helsti ráðgjafi félagsmálaráðherra og forsætisráðherra hefur komið sér í skjól þar og gerir nú svimandi kröfur á sína fyrri vinnuveitendur í bankakerfinu og lögum sem sögð eru til bjargar heimilunum í landinu er lætt gegnum þingið með ákvæðum til bjargar kúlulánaþegum.

Á sama tíma kemur félagsmálaráðherrann í fjölmiðla og kastar fúleggjum í atvinnulaus ungmenni, kastar fúleggjum í þá kynslóð sem þarf að bera ofurþungar byrðar einmitt út af glapræðum ráðgjafa hans.

Yfirlýsing frá Ágústi Sindra Karlssyni

Mér blöskrar líka

Mér blöskrar að Baldur Guðlaugsson hafi ekki verið sendur í leyfi strax þegar upp komst um hvernig hann lék tveimur skjöldum, annars vegar sem embættismaður sem bjó yfir viðkvæmum trúnaðarupplýsingum og hins vegar sem stór spilari sjálfur í hlutabréfaheiminum. Það er mikil hneisa fyrir íslenskt stjórnarfar.

Þá vil ég líka biðja fólk að taka ekki allt of vel trúanlega þá söguskoðun sem nú er oft slegin fram að allt hafi verið í lagi með starfsemi og stjórnun stórra íslenskra fyrirtækja áður en tími einkavæðingar- og útrásar hófst.  Það má vel beina kastljósinu að Eimskip, fyrrum óskabarni þjóðarinnar og því hvernig innherjar þar sem bjuggu yfir upplýsingum um raunverulegt verðmæti  keyptu upp hlutabréf af fákunnandi almenningi, fólk  sneri sér til Eimskips til koma hlutabréfum sínum í verð fyrir þá tíma er Eimskip var sett á hlutabréfamarkað en kaupandinn var ekki Eimskip sjálft eins og hefði átt að vera af allt hefði verið með felldu heldur voru kaupendurnir Hörður fyrrum forstjóri Eimskips og menn á hans vegum eins og Baldur Guðlaugsson.  Það má vel vera að þessi viðskipti hafi verið lögleg miðað við íslensk lög þeirra tíma enda lögin þá sem nú sett með hagmuni fjármagnsafnara að leiðarljósi og til að tryggja ævarandi völd Sjálfstæðismanna. Í öllum siðuðum löndum voru svona viðskipti ólögleg. Það má einnig segja að þeir sem keyptu upp  hlutabréf í Eimskip á þennan hátt á meðan þeir voru í vinnu hjá félaginu sem var almenningshlutafélag hafi ekki rækt þá skyldu sína að gæta hagsmuna hluthafa, þeir gættu bara hagsmuna sjálfs síns.

Mér virðist að Baldur Guðlaugsson hafi haft sama hátt á þegar hann kom inn í stjórnsýsluna, hann var ekki trúr umsjónarmaður yfir hagsmunum íslenskt almennings en hann vakti yfir eigin hag og var þar ekki vandur að meðölum.

Lögmanni Baldurs algjörlega ofboðið

Bannað að birta mynd af Hallgrímskirkju

Það má ekki vera mynd af Hallgrímskirkju í Wikipedia alfræðiritinu. Það stendur til að henda út af Wikipedia öllum myndum af byggingum eftir Guðjón Samúelsson. Það er hryllilegt vegna þess að Guðjón hefur einmitt teiknað margar byggingar sem eru helstu kennileiti í Reykjavík. Það er fúlt ef ekki má vera grein í Wikipedia með mynd af Hallgrímskirkju, Þjóðminjasafninu  , Landakotskirkju eða Háskóla Íslands. Það stendur líka til að henda út myndum af gamla Héraðsskólanum á Laugarvatni og af Akureyrarkirkju.

Hver er ástæðan? Finnst fólkinu sem sér um sameiginlega myndasafnið fyrir Wikipedia á öllum þjóðtungum Guðjón teikna hallærisleg og ljót hús, er það þess vegna sem það á að fjarlægja af Wikipedia allar myndir af byggingum sem hann er skrifaður arkitekt af?

Nei. Það er ekki ástæðan. Það eru myndir af alls konar drasli á Wikipedia og það eru margar myndir þar.  Nánar tiltekið eru í sameiginlega myndasafni Wikipedia  núna um 5.4 milljónir mynda og það stefnir allt í það að hér sé að koma einn besti gagnagrunnur yfir frjálsar myndir sem allir mega nýta sér.

Ástæðan fyrir að nú stendur til að rífa burt  myndir af Hallgrímskirkju og þjóðminjasafninu og Háskólanum og Landakotskirkju er  meingölluð íslensk höfundarréttarlög.

Þannig er að höfundarréttur helst þangað til 70 ár eru liðin frá því að höfundur lést. Hús teljast hönnunarverk og höfundarréttarlög gilda um þau. Hins vegar hafa mörg ríki t.d. BNA sérstakar klásúlur í sínum höfundarréttarlögum sem undanskilja myndir af byggingum.  Ísland hefur enga slíka klásúlu. 

Raunar eru höfundarréttarlög mikil kyrkingartök á allri sköpun í stafrænu samfélagi nútímans. Þessi lög passa engan veginn fyrir síkvikt og sítengt samfélag það sem miklu fleiri eru virkir og taka þátt í að skapa og endurblanda efni.  

Ég var að skoða vef Menntamálaráðuneytis og rakst þá á  tilkynningu um að ráðuneytið hefði staðfest gjaldskrá Myndstefs vegna endurbirtingar myndverka.  Ég reyndi aðeins yfir þessa verðskrá og hún var alveg út í hött fyrir það efni sem fólk er að framleiða og dreifa í dag. Ég ráðlegg öllum að sniðganga eins mikið og hægt er efni sem er með hefðbundnum höfundarrétti og reyna að nota efni sem er með svokölluðu "Creative Commons" höfundarrétti. Myndir og annað efni sem núna er sett á wikipedia verður að hafa eitt slíkt höfundarleyfi (cc-by-sa eða svipað) og wikipedia tekur ekki lengur við myndum nema þær séu með svo  opnu höfundarleyfi að það megi afrita þær að vild, líka í viðskiptatilgangi. Þetta hefur mikið að segja fyrir Ísland. Ef við lítum á ferðamennsku sem einn tilvonandi og vaxandi atvinnuveg hjá okkur þá skulum við átta okkur á að fyrsti viðkomustaður á Netinu fyrir þá sem eru að kynna sér Ísland er einmitt Wikipedia og það skiptir miklu máli að það megi vera myndir af íslenskum byggingum þar.  Það má líka búast við að wikipedia gagnasafnið verði líka gagnalind fyrir erlenda ferðaþjónustuaðila. Það er því beinhart tap að mega ekki hafa myndir af íslenskum byggingum á Wikipedia en ég get ekki séð að neinn sé að græða. Það má t.d. ekki hafa myndir af verkum einstakra íslenskra arkitekta þar nema það séu gamlir arkitektar og meira en 70 ár liðin frá því að þeir létust.

Ég tók saman þetta námsefni um Höfundarrétt og Internetið, þar eru leiðbeiningar um Creative Commons.

 

Föndur og DIY hugsun

Nú er ég dottin niður í föndur. Já, veit... jólin og allt það. En ég er ekki byrjuð á jólaföndrinu, nú er ég að föndra öll kvöld alls konar stafrænt föndur. Þetta byrjaði allt með því að ég fékk mér prentara heim.

Það var ekkert erfitt að réttlæta prentarakaupin á þessum síðustu og verstu. Í fyrsta lagi var nýi prentarinn hræbillegur. Í öðru lagi er þetta mikið galdratæki, ekki bara prentari heldur er þetta líka maskína sem getur ljósritað og ekki nóg með það, hann getur líka skannað inn. 

Svo vantaði mig græju til að skanna inn reikninga, núna þegar Magnús er í Afganistan og ég er að stússa í öllu og það er erfitt að bera það undir hann í Kandahar nema ég geti sent skannaða pappíra þangað. 

Svo var nú reyndar aðal réttlæting mín til að kaupa prentarann/skannann/ljósritunarvélina að með þessu undratæki þá gæti ég skannað inn reikninga. Það er nefnilega þannig með þessa reikninga sem ég fæ í búðum og bönkum á Íslandi að það er segin saga að þegar ég í lok ársins eða miklu seinna ætla að fara að grufla eitthvað í þeim þá er allt gufað upp á blaðinu, allar tölur orðnar ósýnilegar. Þetta gildir um flestalla strimla og tölvuútprentanir sem maður fær afhent. Það er langt síðan ég yfirgaf heim viðskipta en mig grunar að þessi viðskiptamáti að láta reikninga og tölur gufa upp sé einhver partur af íslenska efnahagsundrinu. 

En sem sagt... ég fékk mér prentara/skanna til að skanna inn reikninga.

Þetta virkar alveg, prentar þrælvel út stærðfræðidæmin hennar Kristínar en ég hef ekki ennþá fundið hjá mér þörf til að prenta neitt út. Nema föndur.

Ég er búin að föndra einn nani fugl með mínu eigin munstri. Ég notaði vinnuteikninguna frá nanibird.

Ég er nefnilega á því að pappír og prent  sé stórfínt í föndur og svona gott aðgengi að litaprentara getur gefið fólki kost á að búa til margt sniðugt með börnum ... já og sjáft ef það er barnslegar sálir eins og ég. 

Reyndar ætti ég að byrja aftur með föndurþátt hér á blogginu mínu. Það  er í anda hins nýja sjálfsþurftarbúskapar eftirhrunsáranna og svo föndur svo mikill partur af þeirri vinnhefð sem ég skynja að er vinnuhefð nútímans og gengur út á að hver maður er þúsundþjalasmiður og spottakarl sem reddar sér sjálfur og nýtir hitt og þetta frá öðrum. Þetta er líka í anda sjálfbærrar þróunar ef föndrið snýr að því að finna ný not fyrir það sem maður er hættur að nota til einhvers.

 Það er gaman að skoða vefi eins og Instructables 

 Hér eru nokkrar slóðir fyrir stafræna föndrara svona til að byrja einhvers staðar

http://www.papercritters.com

http://toy-a-day.blogspot.com/

... stay tuned fyrir föndurþátt Salvarar...

 Hér eru eldri föndurblogg  frá mér

Föndur dagsins : Zapatista vetrarhúfur

Skrappblogg og skissublogg

Föndur dagsins - Sjálfræðisafmæliskort

Föndur dagsins - Framsóknarlokkar

Hmmm...átti þessi prentari ekki að vera aðallega fyrir reikninga?

 

 

 

Lilja Mósesdóttir vill ekki veðsetja íslensk börn

Þó ég sé flokksbundin í Framsóknarflokknum og hafi verið í framboði fyrir síðustu Alþingiskosningar en ég var þar í fjórða sæti í Reykjavík Suður og er núna stoltur vara-vara-vara  hennar Vigdísar Hauksdóttur þá hika ég ekkert við að hrósa þingmönnum úr öðrum flokkum. Þar eru margir eins frábærir og hún Vigdís.  Það eru nokkrir þingmenn úr öðrum flokkum  sem ég ber sérstaklega mikið traust til og Lilja Mósesdóttir er ein af þeim. Hún er eins og ég vildi óska þess að sem flestir þingmenn væru, hún veit mjög vel um hvað málið snýst, hún er fræðimaður sem í mörg ár var fjarri hringiðu stjórnmálanna en hún reis upp eins og við mörg önnur þegar allt var komið í óefni á Íslandi. Lilja Mósesdóttir er fulltrúi okkar Austurvellinga í sölum Alþingis.

Ríkistjórnin sem hrökklaðist frá völdum í byrjun ársins var vanhæf en við sem höfum þekkingu og reynslu og skiljum hvað er að gerast eigum ekki að horfa aðgerðarlaus upp á ástandið fara úr illu í verra, við eigum ekki að horfa upp á stjórnvöld lama sjálfa sig og alla íslensku þjóðina í örvæntingarfullri tilraun til að mæta utanaðkomandi stjórnmálaþrýstingi á að bjarga fjölþjóðlegu fjármálakerfi sem er ekki viðbjargandi.

Við eigum ekki að horfa þögul og ráðlaus á þegar íslensk alþýða er svipt framtíð sinni í trylltri leit fjárfesta að skjóli og festingum fyrir fé sitt. Við eigum að horfast í augu við að núna er tími til að skoða kosti eins og   Debt moratorium en núna er ekki tími til að hegða sér eins og Saxhólsfjölskyldan sem veðsetti börnin sín, núna á  íslenska ríkið ekki að veðsetja sín börn.

 

 

 

Getur ekki samþykkt Icesave

Vinir Íslands eða úlfar í sauðagæru?

Sá er sæll sem býr við barnalán. Eða það hélt ég þangað til fréttirnar birtust í vikunni um barnalánin. Upp komst að íslenski bankinn Glitnir sem núna heitir  Íslandsbanki hjálpaði nokkrum foreldrum  að reyra veðbönd utan um börnin sín. Sjaldan hefur siðleysið í íslensku fjármálakerfi og þeir þrælafjötrar sem það lagði yfir íslenska þjóð opinberast okkur betur.

En það er eins og ekkert hafi breyst eftir Hrunið, ennþá ganga  kúlulánþegar  og sjóðasukkarar  um garða á Alþingi og  sýsla í bönkum og ráðskast með fjármálalega framtíð Íslands. Það er sams konar rekstur í Glitni núna og var fyrir hrun og það stendur á heimasíðu bankans að 95% af bankanum fari í eigu kröfuhafa.  Gert er ráð fyrir að aðrir bankar fari sömu leið og Íslandsbanki (áður Glitnir) og verði í eigu kröfuhafa.   Aðstæður eru þannig í íslensku samfélagi að kröfur bankanna eru auðlegð Íslands, þar eru kröfur í atvinnufyrirtækin, fasteignirnar, jarðirnar og landið og miðin og kvótann og orkuna. Hverjar ætli séu skuldakröfur á sum útgerðarfyrirtæki í samfélagi þar sem sagt er að einstök kúabú skuldi núna 400 milljónir?

Hverjir eru þessir kröfuhafar bankanna? Það er mjög óljóst og hugsanlega er vísvitandi málum  hagað þannig að þetta sé óljóst, það getur verið að einhverjir hafi hag af því að leyna aðkomu sinni.  Hugsanlega voru einhverjir að kaupa hægt og hljótt kröfur á íslenska banka á þeim tímum sem þær kröfur voru seldar á 5 % af nafnverði eins og mun hafa verið um tíma. Hverjir keyptu þá kröfurnar? Hvað vakti fyrir þeim?

Það er sagt í fréttum að það hafi verið erlendir vogunarsjóðir sem aðeins hafi verið að taka áhættu og veðjað á að gangverðið hækki og sem ekki hafa neinn áhuga á Íslandi. Það getur vel verið að það hafi í einhverju tilviki verið þannig. En það er engin ástæða til að ætla annað en fjárfestar með langtímasjónarmið hafi gripið tækifærið og komist yfir kröfur. Þannig virkar kerfi hamfarakapítalismans.

Hér  á og við Ísland eru miklar orkuauðlindir á landi og í hafi, ekki eingöngu fiskiauðlindin heldur líka yfiráðaréttur og aðgangur að svæðum sem líklegt er að auðlindaleit heimsins beinist að á næstu áratugum. Það er líka þannig þó að landfræðileg staða Íslands á Norðurslóðum virðist hvorki mikilvægt í stjórnmálaumhverfi dagsins í dag né í valdatafli stórvelda eins og sást á því þegar Bandaríkjamenn lokuðu hér herstöð sinni  þá bendir allt til þess að það muni breytast.  Ástæðan er bæði tengd  siglingarleiðum sem opnast og baráttu um orkuauðæfi Norðurslóða. 

Það er afar ólíklegt að stórir aðilar eins og norski olíusjóðurinn, kínversk stjórnvöld, rússnesk olíufyrirtæki eða kanadísk stjórnvöld hafi keypt beint kröfur á íslenska banka. En það getur vel verið að aðilar sem klárlega eiga hagsmuni að gæta  hvað varðar auðlindir á Norðurslóðum  hafi ýmsa milligöngumenn eða skúffufyrirtæki til að tryggja yfirráð sín á ákveðnum svæðum og tryggja valdastóla sína  við ýmis samningaborð og og hugsi þá langt fram í tímann.

Þeir sem núna eru að eignast íslensku bankana og þeir sem hingað koma með fjárfestingarfé til að  sölsa undir sig íslenskar auðlindir er í fjölmiðlum í dag oft lýst sem  sérstökum  velgjörðarmönnum  Íslendinga sem hingað reki erlent fé á beit til hagsbóta fyrir atvinnulíf og framþróun á Íslandi.

En við ættum að læra á reynslunni. Við ættum að læra hvernig fór fyrir drykkjufénu sem hingað rann  úr rússneskum bjórverksmiðjum eða því innlenda fé sem mergsogið var  innan úr nokkrum samvinnufélögum og sett í spilavél nokkurra ófyrirleitinna fjárglæframanna.

Stórir og voldugir aðilar hafa margar leiðir til að hafa áhrif á almenningsálitið. Það kostaði og kostar lítið fé að kaupa upp íslensku pressuna og breyta henni í vettvang til að dásama einstaka aðila og einstök fyrirtæki. Og það var hægt að kaupa liðveislu stjórnmálamanna og stjórnmálaflokka fyrir smáaura. Við sáum það á útrásartímanum og þá var eignarhald fjölmiðla og fjölmiðlaumfjöllun um eigendur og ævintýri þeirra einn hlægilegur skrípaleikur. Sá skrípaleikur er reyndar ennþá í gangi en við erum hætt að hlæja.  Fjölmiðlun á Íslandi og krufning á veruleikanum og söguritun fjölmiðla á Íslandi fyrir og eftir Hrunið er orðinn djúpur harmleikur.  

Við  erum mjörg hver hrekklaus og grandalaus gagnvart umheiminum, ekki síst gagnvart fólki sem er líkt okkur sjálfum eins og aðrir Norðurlandabúar. Við erum öll sammála um að á Íslandi viljum við norrænt velferðarsamfélag, ekki samfélag þar sem fáir eru ríkir og margir bláfátækir og við teljum að norrænn stuðningur í stjórnmálum og fjármálum tryggi okkur slíkt samfélag. Það héldu líka Eystrasaltsþjóðirnar og þeirra stóra fyrirmynd voru Norðurlöndin. Núna hefur kerfi þeirra brostið eins og kerfi okkar Íslendinga og við ættum að horfa lengi og nákvæmlega á hvaða hlut sænskir bankar áttu og eiga í risi og hruni Lettlands og horfa á hvernig eða hvort nálægð og snertiflötur  við sænskt velferðarsamfélag í formi kapítalískra fjármagnsflutninga hefur tryggt Lettum það sem þeir þrá, hið norræna velferðarsamfélag.

Núna upp á síðkastið hefur nokkrum sinnum birst jákvæð umræða um norska fjárfesta sem hafa áhuga á að fjárfesta á Íslandi. Þessir fjárfestar ætla að fjárfesta fyrir 20 milljarða. 

Við Framsóknarmenn erum ennþá hrekklausari en aðrir Íslendingar, sennilega út af því að við horfum meira inn á við, meira til íslenskrar sveitamenningar og ætlum engum illt. Við höldum að allir séu Samvinnumenn í hjarta sínu og skilji eins og við að samvinna er farsælli en samkeppni.

Samherji minn Hallur Magnússon er afar ánægður með áhuga norskra fjárfesta á Íslandi og segir í bloggi  að fjárfestirinn Endre Røsjø sé aufúsugestur á Íslandi

Hallur útskýrir líka í athugasemdadálki Andra  Norsk einkavinavæðing á Íslandi? hvernig aðkoma norskra fjárfesta er með  aðstoð seðlabankastjóra:

Held ég sé ekki að brjóta trúnað þegar ég upplýsi að Endre Røsjø og Ingjald Ørbeck Sørheim hófu að ræða við lykilmenn í viðskiptalífinu í vor - og hafa verið að vinna að því að fá norska fjárfesta með sér til að byggja upp íslenskt efnahagslíf.

Ástæðan fyrir því er fyrst og fremst að þessum mönnum þótti illa farið með Ísland og töldu sig geta aðstoðað okkur.

Það er að sjálfsögðu eðlilegt að fyrst Svein-Harald vill aðstoða þá - og okkur Íslendinga - með því að koma á fundum við lykilmenn í lífeyrissjóðum og annars staðar - að hann geri það!

 Ég er ekki eins hrekklaus og Hallur, ég held að það vaki ekki fyrir norskum fjárfestum að þeim hafi þótt illa farið með Ísland og þeir hafi talið sig geta aðstoðað okkur. Þannig vinna nefnilega  ekki þeir sem hafa gengið í þjónustu hamfarakapitalismans. Núna er Ísland fjárfestingartækifæri  en undir niðri krauma líka aðrir hagsmunir, hagsmunir sem varða vígstöðu á Norðurslóðum.

Í fjölmiðlum og opinberri umræðu er jákvæð umfjöllun um fjármagn frá lífeyrissjóðum og fjármagn frá norrænum fjárfestum. Vissulega tökum við undir þetta. Eru lífeyrirsjóðirnir ekki gullegg okkar, samansafnaður sparnaður kynslóða, eru Norðmenn ekki vinaþjóð okkar sem eðlilegt er að við leitum skjóls hjá á stund neyðarinnar? Og er ekki sjálfur Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn og Alþjóðabankinn stofnanir til að hjálpa ríkjum heimsins? 

Veruleikinn er bitur. Við höfum mörg hver lært að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er ekki endilega að gæta hagsmuna almennings á Íslandi, hann er gæta þess kerfis sem hrundi yfir okkur og hagsmuna þeirra sem höfðu töglin og haglirnar í því kerfi, hann er að gæta hagsmuna fjármagnseigenda. 

En við höfum ekki ennþá lært að við þurfum líka að vera tortryggin á lífeyrissjóði og grandskoða hlutverk þeirra og gerðir og hvers konar spilarar þeir eru í heimi kasínókapítalismans og hvernig þeir einnig slá skjaldborg ekki utan um heimili og einstaklinga heldur utan um heimi sem þjónar fjármagnseigendum.

Og við þurfum líka að læra að treysta ekki um of norrænum mönnum sem hingað koma með fullar hendur fjár.  Ef norska ríkisstjórnin eða ríkisstjórnir Norðurlanda vildu aðstoða okkur opinberlega þá getum við treyst því. En hvers vegna ættum við að treysta norskum fjárfestum sem hingað leita og halda að þeir hafi göfug markmið með aðkomu sinni?

Það er alla vega áhugavert fyrir Íslendinga að fylgjast með máli  Endre Røsjø sem núna er í norskum fjölmiðlum. það er áhugavert að skoða hvernig þessi mál virðast tengjast olíulindum víða um heim og stjórnmálaítökum.

Ég tók nokkra kúrsa í háskólanum á sínum tíma í norsku svo mér finnst gaman að halda þeirri kunnáttu við og lesa öðru hverju greinar í norskum netmiðlum. Því ætla ég að fylgjast með þessum flóknu málum í Noregi og reyna að glöggva mig á þessu máli.  Ég held ekki að þetta tengist eitthvað fjárfestingaráhuga á Íslandi en það er mikilvægt fyrir Íslendinga að átta sig á því að erlendir fjárfestar eru ekki hjálparstofnanir og það er eins mikill munur á hjálparstofnun og fjárfestingarhóp með dulda langtímahagsmuni eins og á lambi og úlfi.

 Málið í Noregi

Hafin er rannsókn á máli tengdu DNO "Saken gjelder salget av 43,9 millioner DNO-aksjer som blant annet har involvert kurdiske delstatsmyndigheter i Irak."  Það er hver á þennan olíuhlut sem er mál málanna og kúrdnesku sjálfstjórnarsvæðin KRG og orkumálaráðherra þeirra  Dr. Ashti A. Hawrami tengjast málinu.

Þessi sala sem var einmitt í miðju fjármálahruninu í október í fyrra þykir mjög undarleg svo ekki sé meira sagt og ekki síður hvert verðið á hlut var og allt er á huldu hver keypti. Þetta minnir nú reyndar dálítið á sömu viðskiptahætti og við höfum séð að íslenskir bankar stunduðu á þessum tíma, það var verið að poppa upp verð til að hindra algjört verðhrun. Í fréttum segir:

"DNO fikk 4 kroner per aksje for posten på over 43,9 millioner aksjer, og dermed 175,5 millioner kroner samlet. Sluttkursen fredag 10. oktober 2008 var på 2,96 kroner, og aksjen hadde falt sammen med børsen i dagene før. "

Kúrdnesku sjálfstjórnarsvæðin hafa sett eigin rannsóknarnefnd í málið og forsætisráðherra þeirra Nechirvan Barzani

Þetta tengist olíufyrirtækinu DNO. Endre Røsjø mun hafa verið milligöngumaður milli DNO og bandaríska fjárfestirins Peter W. Galbraith sem var sendiherra fyrir Clinton stjórnina og tengist bandarískum utanríkismálum.  Það var fyrirtæki sem kallað er Pinemont Securities sem stýrt var af  Endre Røsjø og sagt er að hafi sent 125.000 bresk pund til Galbraith í nóvember 2004 einmitt um svipað leyti og DNO samdi við  kúrdnesk stjórnvöld. Á sama tíma hafi fé farið frá DNO til Pinemont.

Maður að nafni Shaher Abdulhak og Peter W. Galbraith áttu í mörg ár leynilegan hlut 5%  í Tawke sem mér skilst að sé olíufélag í Kúrdistan. Sjálfstjórnarsvæðin í Kúrdistan (KRG) munu tengjast þessu. Núna er Shaher Abdulhak og eitthvað félag Porcupine (í eigu Peter W. Galbraith)  í mál við DNO.

Ég átta mig ekki alveg á þessu en þetta tengist sjálfstjórnarsvæðum Kúrda (KRG) og umfjöllun í norsku pressunni um sölu á hlut í olíufyrirtækinu en  KRG mun hafa brugðist illa við því og lokað á DNO um tíma.

DNO har kommet i kraftig søkelys de siste ukene, og selskapets produksjon i Nord-Irak ble stanset etter at det oppsto en kraftig disputt i forbindelse med et aksjesalg.

De kurdiske selvstyremyndighetene (KRG) truet med å kaste DNO ut av Nord-Irak og kansellere produksjonsdelingsavtalen de har med det norske oljeselskapet. I inntil seks uker var DNO suspendert fra oljekontrakten, og ville ikke få noen inntekter fra området i denne perioden.

Bakgrunnen for reaksjonen fra de kurdiske selvstyremyndighetene er store medieoppslag i Norge om eierforholdet til en aksjepost som DNO selv solgte for et snaut år siden. Her har Oslo Børs lagt press på DNO, noe som har medført at DNO-partner KRG, og ministeren for naturressurser Dr. Ashti A. Hawrami har blitt dratt inn i saken.

I september ila Børsklagenemnden DNO International et ovetredelsegebyr på en snau million kroner fordi de mener selskapet brøt opplysningsplikten. I forbindelse med dette ble det offentliggjort korrespondanse i forbindelse med aksjetransaksjonen.

Krangelen og mediespekulasjonene i kjølvannet av dette mislikte KRG sterkt, og krevde at oljeselskapet ryddet opp og gjenreiser den skade som de mente var påført omdømmet.

 

Finanstopp inn i DNO-saken

Profilert diplomat bak milliardsøksmålet

Abdulhak krever milliarder av DNO

Økokrim avviser DNOs kritikk

Mér skilst að þetta snúist um að sala á hlutum DNO hafi átt að vera upplýsingaskyld og aðkoma kúrdnesku KRG sjálfstjórnarsvæðana að sölunni sé umdeild. Þetta snýst líka um meint innherjaviðskipti. Sjá hérna:

Den kurdiske statsministeren mener videre at det var en uryddig mediakampanje i Norge, knyttet til omtalen av transaksjonen i slutten av september i fjor. De kurdiske myndighetene var mellommann, da DNO raskt trengte penger for å kunne drive videre i Nord-Irak. Finanskrisen gjorde pengeproblemene akutte for det norske oljeselskapet.

Saken ble først omtalt i Dagens Næringsliv i høst, og deretter redegjort for av Oslo Børs. Dagens Næringsliv skrev at DNO har forsøkt å holde den nordirakiske oljeministerens rolle hemmelig i nesten ett år, etter at transaksjonen ble gjennomført den 28. september 2008. Dr. Ashti A. Hawrami hade en svært sentral rolle for DNO og selskapets virksomhet i Nord-Irak.

I en melding fra Oslo Børs ble det reagert hardt mot DNO etter brudd på flere av reglene. Det resulterte i en saftig bot på 2,4 millioner kroner for oljeselskapet.

Det var i forbindelse med at DNO solgte 43,87 millioner egne aksjer høsten 2008 at Oslo Børs reagerte. De mener at salget var informasjonspliktig siden kjøperen av en post på 4,8 prosent av aksjene i DNO og omstendighetene hadde betydning for vurderingen av selskapets prosjekter. Det ble også ansett som innsideopplysninger.

 

MP skoðar málefni Røsjøs

Fé án hirðis, góði hirðirinn og þeir sem hirða allt af okkur

Það er áhugavert að skoða orðræðuna um uppbyggingu atvinnulífs á Íslandi. 

Erlent fjármagn er persónugert og sýnt eins og vinalegar lambær á beit  sem skoppa til og frá og koma  ekki nema hér sé öruggt skjól og grasið sé grænt og kröftugt. Það má lesa út  úr umræðunni að það sé stjórnvalda að tryggja þetta öryggi og skjól fjármagnsins.

Viðskiptaráðherra er spurður af fjölmiðlum um hvort erlent fjármagn vilji leita hingað í bráð. Hann segist  þá  þekkja til erlendra fyrirtækja í fjármálageiranum sem hafi áhuga á fjárfestingum hér á landi núna þegar góði hirðirinn IMF hefur lánað okkur.

Þessi sýn á  fjármagn sem  vinalegar skepnur sem vaxa og dafna þar þar sem ávöxtunin er mest og þar sem eftirlit með fjármagni er minnst og minnstar hömlur á flæði peningar er ekki sama og é sé. 

Það er sjúkt hagkerfi sem við búum við, ekki bara á Íslandi. Peningar  lifa eigin lífi í sérstökum sýndarheimi bóluhagkerfis. Bólurnar voru stærri og fleiri á Íslandi en annars staðar miðað við stærð samfélagsins og sprungu með miklum hvelli  og kannski skipti þar mestu  máli að Ísland hafði ekki aðgang að þeirri vél sem framleiðir mestu froðuna núna en það eru peningaprentunarvélar USA og Bretlands. Það kerfi er í vellandi froðu núna og hegðar sér eins og peningar hafi eigið líf.

Það er sjúkt hagkerfi þar sem skiptimyntin er farin að lifa sjálfstæðu lífi og litið á hana sem verðmæti í sjálfu  í stað þess að skoða hana eins og hún raunverulega  á að vera, skoða hana sem skiptimynt til að liðka til fyrir flæði á vörum og þjónustu og sem mælikvarði á verðmæti. Og sem sem tæki til að auðvelda okkur að byggja upp forða til að mæta áföllum.  

Á Íslandi í dag eru öll kerfi sem gera peninga nytsamlega núna  skökk og skæld og peningar hafa engan tilgang sem mælikvarði. Þau lán sem núna bjóðast eru með fáránlega háum vöxtum, langtum hærri en umheimurinn lánar og langtum  hærri en staðnað hrunsamfélag getur borið. Það eru þannig aðstæður í heiminum í dag að vextir af lánum ættu ekki að vera við núllmarkið eða hugsanlega neikvæðir. En á Íslandi er fólk flækt í viðjum himinhárra vaxta sem fylgja engum takti í lífi fólks heldur ráðast  af einhverju ófyrirsjáanlegu eins og gengissveiflum. Einmitt við þessar aðstæður lækkar söluverð raunverulegra eigna og tæki og vélar og hús og aðstaða er falboðin á Íslandi á brunaútsölu, á verði sem er langt undir kostnaðarverði. Það er góssentími fyrir þá sem koma með fé erlendis frá að fjárfesta í slíku samfélagi og að notfæra sér þetta mikla misgengi sem núna er milli fjármagns og raunverulegra verðmæta.

Íslenska loftbóluhagkerfið var kerfi þar sem einstaklingar slógu eign sinni á það sem samfélagið átti, slógu eign sinni á samansafnaða auðlegð samfélags, slógu eign sinni á það sem hefði átt að vera trygging þegar illa áraði, verðmæti sem voru ekki froða, verðmæti  sem  bjuggu ekki til gerviarð í ársreikningum bólufyrirtæka í bólu og kúlulánakerfi heldur verðmæti sem voru raunverulega til eins og landið og vatnið og loftið og sjórinn. Þeir sem stálu þessum verðmætum af samfélaginu bjuggu til sérstakt réttlætingarkerfi fyrir stuldinn og kölluðu þetta fé án hirðis og bjuggu til úr sjálfum sér hinn biblíulega góða hirðið.

En við vitum vel núna að þeir voru engir góðir hirðar eins og  í biblíudæmisögum. Þeir voru ágörn  fífl á feigðarflani með fjöregg heilar þjóð.  Við vitum líka IMF sem núna liðkar til  með lánum fyrir aðkomu erlendra fjárfesta er ekki góði hirðirinn nema fyrir fjármagnseigendur, það höfum við Íslendingar freklega séð þegar IMF var í hlutverki eins konar handrukkara fyrir meintar Icesave skuldir Íslendinga. Skuldir sem við neitum að bera ábyrgð á, lán frá Bretum og Hollendingum sem við vildum ekki taka. 

Við skulum hafa það í huga að það  erlenda fé sem hingað er rekið á beit  á íslenska afrétti er ekki íslensk bændaeign. 

 

 

Erlendir bankar með áhuga á Íslandi